Intervista e Albin Kurtit për Ora News

Jep kontribut!

Lëvizja s’mundet pa ju.

21 Jul 2017

Arena – ORA NEWS

Albin Kurti  (13 korrik 2017)

 

Dritan Hila: Mirëmbrëma të dashur teleshikues. Tashmë jemi në një muaj postzgjedhor, jemi në korrik dhe fushata zgjedhore ka mbaruar në Shqipëri, është përcaktuar fituesi, por jo vetëm te neve, edhe në Kosovë. E kishin një javë përpara nesh, pavarësisht se ne pastaj e shtymë edhe një javë tjetër dhe i bëmë më 25. Në 11 qershor u bënë zgjedhjet në Kosovë, në gjysmën tjetër të Shqipërisë, dhe doli një fitues, doli fitues, si koalicion, koalicioni i ish UÇK-së, le të themi, por doli edhe fitues një lëvizje e cila vetëm 7 vjet më përpara ishte një duf popullor dhe sot është partia më e madhe në Kosovë me 32 deputetë. Kam kënaqësinë këtu të kem, tashmë themeluesin, ju nuk jeni më lideri i saj, zotin Albin Kurti. Mirë se erdhët zoti Kurti.

 

Albin Kurti: Mirëmbrëma dhe mirë se ju gjej!

 

DRITAN HILA: Ju jeni njëkohësisht edhe kryeministri i mandatuar nga Vetwvendosje! për të formuar koalicionin e ardhshëm qeveritar, apo jo?

 

ALBIN KURTI: Ashtu. Para përafërsisht 2 muajve, në këshillin e Përgjithshëm të Lëvizjes VETËVENDOSJE! unë u propozova nga Kryetari i Lëvizjes, Visar Ymeri, dhe u zgjodha nga ky organ, më i larti i lëvizjes tonë, si i nominuari i Vetëvendosjes për kryeministrin e ardhshëm të Republikës sonë. 

 

DRITAN HILA: Z. Kurti neve kemi qenë, në fakt, në këto trazirat tona postzgjedhore ku kemi hyrë tashmë në fazën e shijimit të spektaklit të kryeministrit i cili i ka fituar 74 deputetë…75, është harruar numërimi. Ndërsa juve jeni në një pikë, le të themi, në teh të thikës. Ka fituar një koalicion, koalicioni i ish UÇK-së, ku bëhet fjalë, Partia Demokratike e zotit Veseli, ish partia e Presidentit Thaçi, është partia e Ramush Haradinajt dhe partia Nisma e z. Limaj. Ndërsa si numër deputetësh jeni juve me 32 deputetë, partia që ka fituar votat e pastra të vetat, pra jeni partia më e madhe. Si është situata? Kush do ta marrë mandatin në Kosovë për të qeverisur?

 

ALBIN KURTI: Është e vërtetë që zgjedhjet në KS ishin më interesante sesa këtu në Shqipëri, meqenëse në Shqipëri më shumë bisedohej se çfarë do të ndodhë me humbësit sesa kush do të fitojë. Eventualisht flitej se ai që do të fitojë sa do të fitojë, pra përmasa e fitores më shumë sesa kush do të jetë fituesi. Ndërkaq në Kosovë ishte më ndryshe. Në çastet  fundit kishim krijime të koalicioneve, të cilat, u në besoj që u krijuan edhe nga paniku i rritjes së Lëvizjes Vetëvendosje! që ndjehej gjithandej, prej matjeve të opinionit publik e deri tek tubimet dhe shtrirja jonë organizative në terren. Me këtë rast kishim një koalicion të PDK, AAK dhe Nismës që doli me 39 deputetë. Por, është interesante që aty PDK-ja, që ishte partia më e madhe në zgjedhjet e vitit 2014 dhe në ato të vitit 2010, përfundoi vetëm me 23 deputetë dhe kjo është pika më e ulët historike e kësaj partie. Ndërkaq AAK fitoi 10 deputetë, Nisma për Kosovën fitoi 6 deputetë. Në anën tjetër kishim një koalicion të LDK me AKR dhe me Alternativën. Edhe LDK do t’i ketë 23 deputetë, por së bashku me AKR-në dhe Alternativën do të bëjnë 29 deputetë. Ndërkaq ne, si të vetëm, do t’i kemi 32 deputetë. Këto zgjedhje na kanë bërë partinë më të madhe në Republikë, na kanë bërë subjektin polik të parë në vend.

 

DRITAN HILA: Domethënë, politika e opozitës me gaz lotsjellës u shpërblye, do të thoni juve?

 

ALBIN KURTI: Populli na dha të drejtë. Unë besoj që qytetarët e Kosovës, me peticionin me të cilin kanë kundërshtuar edhe Zajednicën dhe Demarkacionin, pra edhe koncesionet ndaj Serbisë e ato ndaj Malit të Zi, dhe me konsistencën tonë të qëndrimeve në fusha të ndryshme të socio-ekonomisë, politikës kombëtare e kështu me radhë, kërkonte diçka të re, kërkonte diçka ndryshe, dhe e kishte para syve dhe në zemër atë, kjo është Lëvizja VETËVENDOSJE!. Unë besoj që ka dhe një faktor shtesë pse ne e kemi dyfishuar votën tonë, dhe kjo është puna shumë vjeçare sistematike. Pra, nuk kemi mbjellë tranguj, të cilët piqen për tre muaj, por kemi mbjellë ullinj, të cilët bëhen pas gati  15 viteve. Në këtë mënyrë, është shpërblyer mundi ynë dhe fitorja jonë është, në fakt, fitorja e qytetarëve për shkak se, në njërën anë kemi parë që qytetarët teksa mundohen ta kuptojnë pakënaqësinë tyre e gjejnë VETËVENDOSJE!n., ndërkaq në anën tjetër, politika dhe sidomos pushteti në Kosovë i ka shumë borxh popullit, dhe për t’ia kthyer borxhin popullit, qytetarët na votuan neve si lëvizje.

 

DRITAN HILA: Kushtetuta e Kosovës kujt ja jep të drejtën e formimit të qeverisë, kryetarit të koalicionit apo kryetarit të partisë më të madhe?

 

ALBIN KURTI: Ia jep të drejtën koalicionit, që do të thotë se, pas seancës inauguruese të Kuvendit të Republikës në legjislaturën e 6-të, do të ketë të drejtën z.Haradinaj të provojë të formojë shumicën për ta sajuar qeverinë e re.

 

DRITAN HILA: Mendoni se mund t’ia dalë z. Haradinaj?

 

ALBIN KURTI: Nuk e di, ata i kanë 39 deputetë, do të duhet që t’i marrin edhe 10 deputetët e pakicave jo serbe. Do të duhet t’i marrin edhe deputetët e pakicave serbe, 9 prej të cilëve kontrollohen  drejtpërdrejt nga Beogradi, dhe t’i marrësh këta do të thotë t’u japësh atyre.

 

DRITAN HILA: Kanë paraqitur kushte pakicat serbe, paraprake, domethënë, për t’i bërë të ditur z.  Haradinaj që, shiko, në qoftë se do vish te ne duhet të kesh parasysh edhe këto kushte që të marrësh votën tonë?

 

ALBIN KURTI: Nuk e dimë nëse ka pasur takime zyrtare për këtë gjë, mirëpo dimë deklaratat publike, jo vetëm të Listës Serbe por edhe të Beogradit, përmes qeverisë e cila, në fakt, e ka formuar këtë parti politike në Kosovë, dhe ata kanë kërkuar një mori gjërash; prej Kryetarit të Kuvendit te Zv. Komandanti i Përgjithshëm i ushtrisë së ardhshme të Kosovës dhe batalioni veçantë serb aty, ngjashëm siç e kanë në Bosnjë; pastaj, kanë kërkuar zv.Drejtorin e Agjensionit Kosovar të Inteligjencës...

 

DRITAN HILA: Është e parashikueshme nga paketa Ahtisaari kjo?

 

ALBIN KURTI: Natyrisht që jo dhe natyrisht që nuk ka kuptim të bëhen marrëveshje të tilla, sepse këto janë elemente të shtetësisë së Kosovës dhe nuk mund të ndahet shteti në këtë mënyrë; por, këto kanë qenë deklarata disa zyrtare, disa gjysmë zyrtare; kanë kërkuar edhe të mos ngjajë privatizimi fare në komunat me shumicë serbe; kanë kërkuar pronësi prej Trepçës e deri te Brezovica, e tash lajmet e fundit janë që kanë kërkuar edh 4 ministri nëse nuk e marrin Kryetarin e Kuvendit.

 

DRITAN HILA: Pra, juve duan t’ju lënë vetëm të punoni bahçet?

 

ALBIN KURTI: Unë, t’ju them të drejtën, nuk e di saktësisht se sa janë të vërteta të gjitha këto, mirëpo, duke i njohur ata, unë besoj se do të kenë kërkesa megalomane meqenëse koalicioni PAN në mënyrë të dëshpërueshme kërkon numrin 61, dhe për këtë arsye ju nevojitet edhe Lista Serbe por, edhe të peshkojnë ndonjë deputet nga koalicioni i LDK-së.

 

DRITAN HILA: A thua mund ta peshkojnë ndonjë deputet? Këtu është sport i preferuar, në Shqipëri.

 

ALBIN KURTI: Nuk mendoj që kanë shumë gjasa, por nuk mendoj që janë edhe pa gjasa meqenëse, në të kaluarën kemi parë që deputetëve që nuk u mbushet mendja paraprakisht u mbushen xhepat dhe zakonisht pushteti nuk ka hezituar që, në njërën anë t’i joshë duke shfrytëzuar lakminë e tyre për pushtet e para, por në anën tjetër t’i frikësojë duke shfrytëzuar druajtjen e tyre prej pushtetit.

 

DRITAN HILA: Është ajo që thotë Fusheja, nuk ka njeri që nuk korruptohet, po s’i ke gjetur çmimin e duhur.

 

ALBIN KURTI: Përveç VV, por në kohën e Fushesë nuk ka pasur lëvizje VV kështu që duhet ta bëjmë një korrigjim të tillë; veçse shumica dërrmuese e deputetëve të LDK, AKR dhe Alternativës nuk vihen në konsiderim që të blihen, mirëpo atyre u nevojiten, nëse i sigurojnë deputetët e pakicave, ju nevojiten vetëm edhe dy të tjerë që ta bëjnë numrin. Ajo qeveri do të ishte tejet e brishtë, do t’i kishte dy kryeqytete. Do ta kishte kryeqytet edhe Prishtinën edhe Beogradin, meqenëse për secilin ligj do të duhet ta pyesnin Beogradin. Konkretisht, vjen ligji i sigurimeve shëndetësore, dhe duhet të pyetet Lista Serbe, më tutje duhet të pyetet Beogradi, i cili financon ambulancat dhe sistemin shëndetësor në pothuajse çerekun e territorit të Kosovës. Pra, ne e kuptojnë që serbët do të jenë deputetë aty, e kuptojmë edhe obligimin kushtetues për dy ministra serbë nëse janë më shumë se 12 ministri, mirëpo është absurde që në shumicën e thjeshtë prej 61 deputetëve të varesh nga deputetët e Listës Serbe.

 

DRITAN HILA: Juve mendoni që trashëgimtarët e UÇK-së do arrijnë deri në atë pikë sa të shesin gjithçka të Kosovës vetëm për hir të pushtetit? Mendoni që në bllok, ku ka personalitete të UÇK-së si z. Haradinaj,  z. Limaj etj., do arrijnë të japin kaq shumë për të marrë kaq pak siç është një pushtet disavjeçar?

 

ALBIN KURTI: Duhet theksuar që në kuadër të koalicionit PAN ka shumë deputetë që nuk janë nga UÇK-ja, ashtu sikurse që edhe në Lëvizjen VETËVENDOSJE! ka shumë deputetë që janë nga UÇK-ja. Pra, së pari, nuk është e ndarë me thikë kush është UÇK e kush nuk është UÇK. Unë besoj që ndarja e vërtetë nuk është në krahun e luftës dhe krahun e paqes, por më tepër, në këtë rast, është në krahun idealist të luftës çlirimtare dhe në krahun materialist të luftës çlirimtare. Pra, aty kemi më shumë të bëjmë me interesa të krahut materialist të luftës çlirimtare. Së dyti, lufta çlirimtare ka përfunduar para 18 vjetëve dhe lufta çlirimtare ka zgjatur diku 18 muaj. Pra, kemi një luftë çlirimtare 18 muaj dhe kemi 18 vjet që prej atëherë. Shumë njerëz që kanë kontribuar shumë në atë kohë, i ka karakterizuar vetëmohimi dhe sakrifica, pas luftës kanë qenë, le të themi, më shumë biznesmenë sesa politikanë; dhe sot nuk duhet t’i vlerësojmë në bazë të së kaluarës së tyre, për të cilën duhet të jemi mirënjohës dhe falenderues, por në bazë të interesave të tyre që nuk kanë të bëjnë me politikën, përfaqësimin dhe interesin e përgjithshëm, sesa me biznesin dhe karrierat personale.

 

DRITAN HILA: Z. Kurti, nëse z. Haradinaj nuk ia del të formojë qeverinë, normalisht në bazë të Kushtetutës së Kosovës duhet ta merrni juve mandatin për formimin e kësaj qeverie. Mendoni se do t’jua japin, apo do kemi një lloj logoreje siç ishte në rastin e mandatit të shkuar, ose siç e pamë në Maqedoni së fundmi.

 

ALBIN KURTI: Është precedenti i Maqedonisë që, së fundi, do të na mundësonte neve që me 61 nënshkrime, pas dështimit të z. Haradinaj, ta kemi të drejtën për ta formuar ne qeverinë. Unë besoj që ne do ta arrijmë këtë gjë. z. Haradinaj do t’i ketë 15 ditë; pas atyre 15 ditëve ne do t’i kemi 10 ditë. Është një vendim i çuditshëm i verës së vitit 2014 nga Gjykata Kushtetuese e cila paradoksalisht, në vend se t’i japë prioritet shumicës së tërësisë, sepse ne jemi Republikë Parlamentare, i jep prioritet të parit në garë, thuajse jemi Republikë Presidenciale. Sido që të jetë, është një vendim i tillë i Gjykatës Kushtetuese, dhe për herën e dytë është në diskrecionin e Presidentit se kujt do t’ia japë të drejtën për të formuar qeverinë, veçse duhet të udhëhiqet nga nevoja që të evitohen zgjedhjet e reja parlamentare. Unë besoj që herën e dytë duhet ta kemi ne të drejtën dhe nuk do të ketë nevojë për zgjedhje të reja parlamentare. Veçse nëse nuk e bën një gjë të tille, atëherë do të hymë në një krizë të thellë në Kosovë, por në zgjedhjet e reja parlamentare VV do të rritet sërish, dhe këto zgjedhje do të mund të koincidojnë me zgjedhjet lokale që do të mbahen më 22 tetor 2017.

 

DRITAN HILA: Me cilën pjesë e koalicionit të madh fitues, që është ish UÇK-ja, ju nuk do të pranonit të bashkëpunonit, si kryeministër i mandatuar, nëse nuk arrin Haradinaj të formojë qeverinë?

 

ALBIN KURTI: Ne, natyrisht që kemi theksuar se NISMA, e cila ndodhet në kuadër të Koalicionit PAN është e deklaruar dhe e orientuar politikisht e ideologjikisht si parti social-demokrate, si parti e qendrës së majtë, dhe ne do të mund të gjenim menjëherë gjuhë të përbashkët për sa i përket edhe programit qeverisës. Por, janë aty edhe deputetë të tjerë të veçantë, meqenëse koalicionet nuk kanë qenë vetëm heterogjene për nga partitë, por edhe partitë janë heterogjene për nga deputetët që kanë fituar aty; dhe ata kanë dallime të mëdha ideologjike. Nuk është çështja sikurse te Lëvizja VETËVENDOSJE! që e ka edhe thellësinë e konceptit, edhe orientimin e saj me të qartë, por problemin kryesor kemi me udhëheqjen e PDK-së e cila në njërën anë është faktori vendimtar i kapjes së shtetit në Kosovë, ndërkaq, në anën tjetër, z. Veseli i cili erdhi në krye të PDK përpara disa kohe, ai këtë e bëri i udhëhequr me parullën “Familja, Prona, Shteti”. Pra, slogani i tij ishte “Familja, Prona, Shteti”. PDK-ja në fillet e saj ishte parti social-demokrate e Internacionales Socialiste, e më vonë u zhvendos në mënyrë radikale në spektrin e djathtë. Dhe kjo parullë “Familja, Prona, Shteti” është shumë problematike. Në kushtet ku në Kosovë mungon demokracia kjo ngjan sikur...

 

DRITAN HILA: Më fal, të bëjmë rehat familjen njëherë pastaj ashtu, apo të...

 

ALBIN KURTI: Pra, “Familja, Prona, Shteti” i bie shteti që na i mbron pronat e familjes. Por, edhe më problematike është se kur thuhet “Familja, Prona, Shteti” janë tri gjëra të tjera të cilat praktikisht shtypen. Shtypet qytetari, shtypet kombi dhe shtypet republika. Familja, prona, shteti. Unë besoj që, kjo parullë e tillë që ka bërë një rirreshtim, një orientim krejtësisht të zhvendosur të PDK-së, është problemi, jo njerëz të veçantë aty, jo anëtarësia e PDK-së. Në kuadër të anëtarësisë së PDK-së ka shumë njerëz për bashkim kombëtar, ka shumë të tillë që kanë qenë ish të burgosur politikë në Jugosllavi, ka të tillë që janë të majtë, mirëpo udhëheqja e ka bërë këtë ndryshim të kursit.

 

DRITAN HILA: Me LDK-në keni bërë bisedime paraprake, janë dakord t’ju mbështesin?

 

ALBIN KURTI: Kemi pasur vetëm një takim, unë besoj se është dashur të kemi shumë më tepër takime. Ne 2014, pas rezultatit të zgjedhjeve kur ne nuk ishim të kënaqur, të pasnesërmen e zgjedhjeve u takuam menjëherë. Mirëpo, u desh më shumë se tri javë që të takohemi me LDK sidoqoftë jemi ku jemi, kemi zhvilluar një takim, dhe tash, porsa të kthehet Kryeministri në detyrë z.Mustafa nga Samiti i Triestes, ne do të zhvillojmë takimin e radhës, dhe besojmë që bisedimet duhet të jenë në dy rrafshe: rrafshi i parë është rrafshi politik i temave nacionale. Ndërkaq, rrafshi i dytë është ai i programit qeverisës.

 

DRITAN HILA: E keni llafin te skemat nacionale edhe për sa i përket formimit të qeverisë me pakicat serbe dhe pakicat e tjera?

 

ALBIN KURTI: Pa dyshim e kam fjalën për ushtrinë e Kosovës, e kam fjalën për  Gjykatën Speciale, e kam fjalën për demarkacionin e kufirit me Malin e zi, e kam fjalën për dialogun me Serbinë, e kam fjalën për pretendimet e Serbisë që të krijojë një asociacion të komunave e kështu me radhë.

 

DRITAN HILA: Nëse ju nuk arrini ta krijoni qeverinë, do ta kaloni vendin në zgjedhje të parakohshme?

 

ALBIN KURTI: Nëse edhe ne, larg qoftë, nuk arrijmë ta krijojmë qeverinë, atëherë më 22 tetor do të kemi edhe zgjedhje vendore, edhe zgjedhje të reja parlamentare.

 

DRITAN HILA: Juve mendoni që një qeveri e formuar nga juve do ta plotësojë mandatin 4 vjeçar? Kosova ka kohë që nuk e plotëson.

 

ALBIN KURTI: E vërtetë, që prej shpalljes së pavarësisë, asnjë qeveri nuk ka zgjatur më shumë se tri vite, por kanë zgjatur edhe më pak se aq. Unë besoj që kemi nevojë për një qeveri me mandat të plotë dhe për këtë arsye besoj që Lëvizja VETËVENDOSJE! është edhe mundësia edhe garancioni për një gjë të tillë, për shkak se, në përputhje me vullnetin qytetarëve për ndryshime, në përputhje me këtë entuziazmin e tretë që është krijuar në Kosovë. Viti 1999 shënon entuziazmin e parë, çlirimin e Kosovës; viti 2008 shënon entuziazmin e dytë, shpalljen e pavarësisë; tash kemi një lloj entuziazmi të tretë, ku qytetaret kanë shpresë sepse morën guximin të ndahen nga regjimi dhe të bashkohen me Lëvizjen dhe  këtë ne do të duhet që ta kapitalizojmë në një qeveri stabile. Jam optimist për këtë gjë, por për shkak të vendimit të Gjykatës Kushtetuese nga vera e vitit 2014, duhet ta presim njëherë z.Haradinaj që të provojë të formojë koalicionin qeverisës.

 

DRITAN HILA: Juve mendoni që aleatët perëndimorë janë të gatshëm ta presin një Albin Kurti si kryeministër?

 

ALBIN KURTI: Unë besoj që po, për shkak të takimeve që kemi zhvilluar në javët e fundit pas zgjedhjeve. Ata e respektojnë vullnetin e qytetarëve. Unë që nga viti 2011 nuk kam pasur takim me Ambasadorin amerikan. Tash u takuam në Ambasadën Amerikane. Kam pasur takim me të gjitha ambasadat në Kosovë të vendeve të fuqishme por jo vetëm; pra, Franca, Gjermania, Italia, Britania e Madhe; pastaj, Austria, Kroacia, Sllovenia e deri  tek vendet Skandinave. Ne jemi të bindur që ata nuk kanë kushte shtesë për Lëvizja VETËVENDOSJE!. Në vitin 2014 nuk ishte kështu. Në vitin 2014 kur patëm krijuar VLAN-in (Vetëvendosja, LDK-ja, AAK-ja dhe Nisma), një shumicë prej 62 deputetësh, thuhej edhe publikisht që ju të tjerët mund të bëni qeverinë, por për VV kemi ca kushte shtesë, kemi ca kritere shtesë: të heqin dorë nga dhuna, siç na thuhej ndonëse ne s’ishim të dhunshëm.

 

DRITAN HILA: Nga bashkimi kombëtar?

 

ALBIN KURTI: Nga bashkimi kombëtar jo, por më shumë thuhej të pranohen marrëveshjet me Serbinë, të pranohet në mënyrë jo kritike dialogu i cili zhvillohej asokohe dhe tash nuk ka të tilla. Pra, ne jemi pranuar në takime, ishim edhe në Bruksel edhe në Berlin, kam qenë bashkë me Visar Ymerin dhe Shpend Ahmetin dhe në asnjë takim nuk na është thënë që VV nuk mund të qeverisë nëse i arrin 61 deputetë në koalicionin e ardhëm në tentimin e dytë pas dështimit të z. Haradinaj.

 

DRITAN HILA: Keni dhënë ndonjë garanci për sa i përket çështjes së bashkimit kombëtar që s’do jetë prioritet i axhendës suaj si kryeministër?

 

ALBIN KURTI: Ne pa dyshim që besojmë se shqiptarët, kudo që janë në Ballkan, i përkasin një kombi. Mund të jenë popullsi e shoqëri të ndryshme, por kjo është për shkak sepse kanë jetuar në sisteme shtetërore të ndryshme për dekada të tëra, të cilat dallime ne nuk duket t’i përbrendësojmë tash brenda vetes sonë. Por, ne jemi një komb, dhe unë besoj që, edhe nëse shqiptarët e braktisin bashkimin kombëtar, bashkimi kombëtar nuk i braktis shqiptarët, meqenëse është intencë normale e tyre, në këtë kuptim qeveria e VV do të koordinohej, do të bashkëpunonte me qeverinë e Shqipërisë si asnjë qeveri në Kosovën e pasluftës. Konkretisht, ne do të krijonim mekanizma dhe institucione të përbashkëta dhe jo vetëm marrëveshje bilaterale, të cilat na vulosin si pale të ndryshme e të ndara. Me këtë rast, ne edhe në programin tonë kemi thënë që duhet menjëherë që duhet të kemi regjistër të përbashkët civil, regjistër të përbashkët kadastral, pastaj të krijojmë komisione të përbashkëta parlamentare dhe qeveritare për sigurinë, politikën e jashtme dhe burimet natyrore, dhe një mori masash të tjera...

 

DRITAN HILA: Do ta diskutojmë sepse, faktikisht, ka qenë jofunksionale dhe s’kemi arritur të zgjidhim akoma çështjen e patateve, lëre më çështjet më të mëdha. Duket ashiqare që nuk ka një vullnet për ta konkretizuar këtë lloj bashkimi joformal. Gjithsesi, një pyetje tjetër që më ngjall kuriozitet: A do të ishit në gjendje ta mbështesnit një qeveri të PAN-it por pa PDK-në brenda, pra me zotin Haradinaj kryeministër, të mbështetur nga juve dhe z. Limaj, si qeveri?

 

ALBIN KURTI: Jo, ajo nuk do të ishte e mundshme, për shkak se Z. Haradinaj është tash kandidat, i nominuari i PAN-it. Nëse ai dështon herën e parë, nuk ka kuptim që të përfaqësojë më ndonjë shumicë të re parlamentare. Por, kjo nuk do të thotë që në të ardhmen nuk do të mund të bashkëpunojmë për diçka, por jo në atë kuptim; dhe gjithashtu unë besoj se AAK, Z. Haradinaj, duhet të përqendrohen, për hir edhe të subjektit të tyre, më shumë në rritjen e bazës së tyre sesa te ambicieve për pozita institucionale.

DRITAN HILA: E qartë. Një kuriozitet: Kushtetuta e Kosovës e parashikon që juve, në qoftë se nuk e formoni qeverinë, ta marrë LDK-ja mandatin për herë të tretë?

 

ALBIN KURTI: Jo, nuk ka herë të tretë. Nëse herën e dytë nuk arrihet të formohet qeveria shkohet në zgjedhje të reja.

 

DRITAN HILA: Është taksative?

 

ALBIN KURTI: Po, vetëm dy tentime.

 

DRITAN HILA: Nëse do kemi një logore, po këmbëngul këtu, z. Thaçi nuk ju jep juve mandatin?

 

ALBIN KURTI: Aty thuhet se është në diskrecionin e Presidentit kjo gjë, dhe për shkak të precedentit të Maqedonisë në njërën , dhe në anën tjetër, për shkak se ne do t’i mbledhim 61 nënshkrime, do të bëhet e pamundur për z. Thaçi të marrë vendim tjetër.

 

DRITAN HILA: Z. Kurti, kalojmë tek programi qeverisës. Le ta marrim për të mirëqenë mandatimin tuaj. Në fakt, ju konsideroj një lloj Ciprasi ose Igleziaz të Kosovës, po doja të dija diçka, juve besoni te e majta?

 

ALBIN KURTI: Pa dyshim unë besoj te bashkësia. Besoj që gjendja normale njerëzore është ajo e bashkësisë. Kur njerëzit janë të ndarë, të përçarë e të vetmuar kjo do të thotë që dikush i ka ndarë e përçarë e izoluar, dhe këtë e ka bërë për t’i sunduar. Prandaj unë nuk mund të besoj në konkurrencë pa besuar edhe në bashkëpunim njëkohësisht. Nuk mund të besoj në rritje ekonomike pa drejtësi sociale, e cila,  para së gjithash, është sigurimet shoqërore dhe tatimi progresiv. Në të njëjtën kohë unë besoj që liria duhet të jetë e shoqëruar me barazi. Liria pa barazinë krijon privilegje dhe diskriminime që e shtypin demokracinë dhe në të njëjtën kohë, nuk besoj që mjafton liria negative pa lirinë pozitive; liria negative si liri nga autoriteti, ndërkaq liria pozitive si liri për të pasur, le të themi, për të qenë qytetarë në kapacitetin e plotë në një Republikë. Liri pozitive do të ishte arsimi. Liri negative do të ishte mbrojtja nga çfarë do ndërhyrje të jashtme. Por duhet të ngrihen kapacitetet në shoqërinë tonë në kuptimin e lirisë pozitive dhe asisoj edhe liria negative është e garantuar. Konkretisht, pa një arsim publik për gjithë popullsinë, liria e shprehjes bëhet e kotë, sepse nuk e ke shprehjen të cilën do ta bëje në kushtet e lirisë së shprehjes nëse s’e ke arsimin paraprakisht.

 

DRITAN HILA: Po a është e përgatitur popullsia shqiptare e Kosovës, e cila të majtën e ka identifikuar gjithmonë me sllavët, me Titon, të pranojë një qeveri të VV e cila, për herë të parë në Kosovë deklaron haptas që jemi të majtë?

 

ALBIN KURTI: Së pari, ka një keqkuptim, e majta megjithatë është përbrenda sistemit të demokracisë parlamentare në kushtet e marrëdhënieve ekonomike të kapitalizmit. Pra, në shekullin e kaluar ata nuk kanë qenë të majtë, kanë qenë komunistë, ndërkaq e majta çfarë e duam ne është përbrenda sistemit kapitalist, por ne theksojmë që nuk ka vetëm një kapitalizëm, nuk është vetëm ai i versionit të egër neoliberal, ka shumë nuanca. Nuk është vetëm kapitalizmi i Reganit dhe Theçerit, është edhe kapitalizmi i Evropës Kontinentale, është edhe kapitalizmi skandinav, është edhe ai japonez.

DRITAN HILA: ...Italian, francez, të cilët janë edhe shumë më tepër sociale...

 

ALBIN KURTI: Modeli ynë i cili na ka inspiruar është ai i shtetit të mirëqenies së Evropës Kontinentale. Ndërkaq, në anën tjetër, duhet ta kuptojë që, sidomos me këto zgjedhje, po ndryshon diçka në zemrat dhe mendjet e qytetarëve dhe e majta e socialdemokracia nuk po lidhet më as me Enver Hoxhën, as me Titon as me Paktin e Varshavës e me Bashkimin Sovjetik, por lidhen me Evropën, në të cilën, siç dihet, ka dhe shumë parti të qendrës së djathtë  si puna e CDU-së gjermane që kanë marrë elemente të rëndësishme të programit të SPD-së gjermane, përkatësisht të së majtës.

 

DRITAN HILA: Z. Kurti do të flasim pak se si e konsideron një i majtë i Kosovës implementimin e të majtës në KS, në pjesën e dytë.

 

DRITAN HILA: Z.Kurti, le ta fillojmë nga programi juaj ekonomik: politikat që do të ndiqni nga banka, ndaj bankave. Dua të bëj një parantezë këtu. Kur ishte puna për sa i përket garancisë së kredive bankave në Shqipëri u bënë bashkë të majtë e të djathtë dhe miratuan një ligj në favor të bankave ku, ti, nëse nuk paguaje me çmimin e kredisë, që mund të ishte edhe 20% e vlerës së banesës. Juve a keni një politikë ndaj bankave, ndaj sistemit të kredive, ndaj sistemit të qarkullimit të parasë, keni një ide tuajën se çfarë do të bëhet?

 

ALBIN KURTI: Pa dyshim, dhe kjo ka qenë pika më e fortë e programit tonë. Ne kemi propozuar të kemi një Bankë Zhvillimore e cila është e lidhur me Kuvendin e Republikës, e cila do t’i ketë kamatat nën 3%, me periudha shumëvjeçare dhe gjithashtu kjo bankë zhvillimore do të jetë e shoqëruar me një ligj për mbrojtjen e prodhimit vendas si dhe me dhënien e përparësisë kompanive lokale në tenderimin publik. Banka Zhvillimore do të kishte udhëheqje apartiake dhe kjo Bankë Zhvillimore do të kombinohej me një Agjension Zhvillimor, i cili do të zbatonte programin nacional të zhvillimit të Kosovës, ku do të koordinoheshin politikat e ministrive të ndryshme. Ne kemi nevojë për një Agjensi Zhvillimore sepse pa një plan nuk del dot në piknik as me familje pa lëre më të bëhet zhvillimi ekonomik i një shteti të tërë, por në të njëjtën kohë, përveç Agjensisë Zhvillimore do të kishim edhe një Fond Sovran, i cili do të ishte aksionari kryesor në ndërmarrjet publike dhe shoqërore. Pra, ne ndërmarrjet publike do t’i nxjerrim nga qeveria, ndërmarrjet shoqërore do t’i nxjerrim jashtë prej Agjensionit Kosovar të Privatizimit, që do të shuhej, dhe Fondi Sovran që, do të ishte po ashtu i lidhur me Kuvendin e Republikës, do të kishte një kryeshef me një mandat, le të themi,  7 vjeçar, gjithashtu apartiak, me përvojë në financat dhe ekonominë globale, me një bord mbikëqyrës, i cili do të ishte i formuar dhe t’i raportonte Kuvendit të Republikës, dhe që do ta bënte joshës investimin brenda vendit. Fondi i Kursimeve Pensionale në Kosovë është mbi 1 miliardë e gjysmë euro. Vetëm 3.2% investohet brenda vendit. Gati 97% këto para ndodhen jashtë. Prandaj edhe ne e kemi emigracionin e madh, sepse neve paraja na shkon jashtë, dhe njerëzit shkojnë pas parasë. Në këtë kuptim, Banka Zhvillimore, Fondi Sovran dhe Agjencia Zhvillimore, do t’i jepnin hov zhvillimit vendas duke krijuar edhe mundësinë që mërgata jonë të investonte në Kosovë sepse, ajo, tash për tash vetëm na mirëmban në mbijetesën tonë sociale, por nuk është edhe faktor ekonomik.

 

DRITAN HILA: Sa i keni remitancat, të ardhurat nga emigracioni, sa i ka Kosova?

 

ALBIN KURTI: Sipas shënimeve të Bankës Qendrore të Kosovës janë 752 milionë euro në vitin 2015. Por, këtu pa përfshirë paranë që e bie, pa përfshirë makinat që i sjellin bashkatdhetarët dhe nuk i marrin me vete, pa përfshirë muajt e mjaltit, pushimet verore dhe dasmat që i financojnë ata, dhe që bashkërisht është më shumë se 1 miliard euro në kushtet kur buxheti i Kosovës është as 2 miliardë euro. Mbase diaspora greke, armene dhe ajo irlandeze sjellin më shumë para në vendet e tyre, por jo në këtë raport një me dy me buxhetin e shtetit, ajo nuk ndodh. Ne kemi nevojë që tash ta kthejmë investimin e mërgatës në Kosovë, janë 32 mijë biznese shqiptare vetëm në Gjermani.

 

H. D. : Po pra, po si do ta bëni këtë? Se kështu thonë edhe qeveritë shqiptare: duhet t’ krijojmë kushte emigrantëve, por emigrantët i vjedhin qysh te dogana e portit të Durrësit. Fillon që u marrin lekë policia dhe këtu nuk bëjmë ne asnjë dallim, domethënë, shqiptar të Shqipërisë, shqiptarë të Kosovës, duhet të paguajnë që të gjithë.

 

A. K : Së pari, të gjitha këto qeveritë e djathta që i kemi pasur pasluftës dhe kanë mbështetur privatizimin, minimumi çfarë kanë mundur të bëjnë, është që në këto ndërmarrje që i kanë shitur, të bëjnë aksionar mërgatën tonë. Fondi Sovran është shansi për mërgatën tonë sepse Fondi Sovran e ndërpret  privatizimin, por do të mund të shiste aksione. Këto 32 mijë biznese shqiptare që i kemi në Gjermani, do të mund të jenë një urë shumë e mirë për investimet e huaja në Kosovë. Ashtu sikurse që çlirimi i Kosovës nuk ka nisur me ndërhyrjen e NATO-s, por me luftën çlirimtare të UÇK-së, edhe zhvillmi ekonomik i Kosovës e i Shqipërisë nuk mund të nisë me investime të huaja, por duhet të nisë nga brenda, pra prej vetë neve.

 

DRITAN HILA: A është mikpritës sistemi aktual ekonomik kosovar ndaj investitorëve të huaj?

 

ALBIN KURTI: Për tri arsye kryesore nuk është. E para është qasja në kapital. Paraja është shumë e shtrenjtë. Prodhuesit vendas, në Kosovë, fillet e tyre i kanë me kredi dyshifrore në përqindje nëpër banka komerciale. Së dyti është sistemi i dështuar i drejtësisë. Janë gjysmë milioni lëndë që presin nëpër sirtarët e pluhurosur të gjykatave të Kosovës, me ç’rast ne kemi më pak se 20 gjykatës për 100 mijë banorë dhe as gjysmë përqindje të bruto produktit vendor nuk i çojmë në sistemin e drejtësisë. Dhe, arsyeja e tretë është për shkak se nuk ka një lidhje të ekonomisë me arsimin, që do ta bënte papunësinë tonë të kualifikuar. Në Kosovë ka me qindra studentë që diplomojnë për çdo vit marrëdhënie ndërkombëtare e diplomaci. Mirëpo, në një fabrikë të djathit në Kosovë teknologu i ushqimit është nga Kroacia, sepse nuk e kemi ne tonin. Ne atë e kemi marrë nga Kroacia dhe të rinjtë e të rejat tona diplomojnë marrëdhënie ndërkombëtare e diplomaci e ne nuk i kemi as 20 ambasada nëpër botë. Diplomatët dinë ta hanë djathin, por jo ta prodhojnë atë. Prandaj, ne kemi nevojë që të orientohemi kah shkencat natyrore, kah teknologjia, të orientohemi kah prodhimtaria vendase, te arsimi profesional dhe në këtë kuptim,  të rinjtë e të rejat tona të mund të kyçen në prodhimtari. Sepse nuk ka kuptim të vijë mërgimtari ynë të investojë në Kosovë, e ne ta marrin teknologun e ushqimit nga Kroacia.

 

DRITAN HILA: Kemi në Gjirokastër sa të dojë teknologë djathi, e qajnë djathin, mos shkoni deri në Kroaci.

ALBIN KURTI: Epo shumë mirë.

DRITAN HILA: Domethënë, do ta nxirrnit shumë më të mirë sesa kroatët, ju garantoj, sepse unë e kam provuar dhe nuk është se më pëlqen shumë djathi i bardhë i Kosovës, si ngrënës djathi nga jugu që jam.

ALBIN KURTI: Unë besoj që, jo vetëm për çështjen e djathit, por arsimi profesional ta zgjidhë këtë problem, sepse një plan zhvillimor nacional që do të integronte arsimin dhe ekonominë është i tillë që do t’i bënin  mërgimtaret tanë shumë më kollaj që të vijnë të investojnë në Kosovë.

 

DRITAN HILA: Juve mendoni të ngrini një Ministri Emigracioni që, jo vetëm t’i ndihmojë emigrantët aty, por edhe t’i kthejë dhe t’i ftojë në Kosovë?

ALBIN KURTI: Çdo qeveri e passhpalljes së pavarësisë e ka pasur Ministrinë e Diasporës, problemi është që ajo është bërë si një ministri pikërisht që të mos merren më me diasporën asnjëri prej resoreve të tjera. Ne kemi nevojë që ta kemi ashtu sikurse Zyra për Integrime Evropiane, që funksionon si një divizion i veçantë, ose si departament madje, i veçantë në secilën Ministri, duhet ta kemi në secilën Ministri për çështjen e mërgimtarëve tanë, sepse, ta zëmë, për punën e arsimit do të duhej që shteti i Kosovës të paguajë arsimtarët tanë të gjuhës shqipe për mërgatën tonë, por në të njëjtën kohë, edhe në secilën ministri, kemi nevojë që të trajtohet në mënyrë të dinjitetshme mërgata jonë, e cila përbën, në bazë të regjistrimit të vitit 2012, një të tretën e qytetarëve të Republikës që nuk janë edhe banorë të Republikës. T’ju them të drejtën, unë kam besuar që çdo i pesti qytetar nuk është edhe banor, nuk ma ka marrë mendja që çdo i treti qytetar nuk është edhe banor.

DRITAN HILA: Votojnë qytetarët e Kosovës jashtë?

ALBIN KURTI: Është shumë vështirë të votojnë për shkak të procedurave burokratike dhe ne si qeveri e Republikës së Kosovës, menjëherë do ta mundësonim votimin nëpër ambasada dhe konsullata, sepse i tillë nuk është rasti tani. Ata duhet të shkarkojnë formularin. Shpesh herë vetë faqja e KQZ bllokohet nga kërkesat e shumta dhe numri i mërgimtarëve që kanë votuar është relativisht i vogël por sido që të jetë 70% e tyre kanë votuar për Lëvizjen VETËVENDOSJE!, besoj për dy arsye kryesore. E para, ata nuk janë në listë të rrogave të qeverisë, pra kanë një pavarësi materiale e rrjedhimisht edhe politike e intelektuale dhe, në anën tjetër, ata e dinë se si është mirë në vendet e Evropës perëndimore gjendja, dhe nuk e krahasojnë Kosovën me periudhën e Serbisë që të ngushëllohen në të tashmen, por e krahasojnë Kosovën me vendet ku ata punojnë e jetojnë dhe dëshirojnë që Kosova të jetë ashtu në të ardhmen.

 

DRITAN HILA: Z. Kurti, juve përmendët shkarazi edhe sistemin gjyqësor, por kam dëgjuar profesor Qosen që në një intervistë të tij deklaronte: “Në qoftë se do të provosh ferrin, të futesh në gjykatat e Kosovës”. Keni ndërmend të bëni një reformë, një veting, edhe juve në Kosovë?

 

ALBIN KURTI: Pa dyshim. Ne do të aprovojmë ligjin antimafia, pastaj do të kemi edhe një njësit të veçantë antimafia në Prokurorinë e shtetit, i cili do të lidhet drejtpërsëdrejti me Kuvendin e Republikës, mandej do të kishim dhomat e veçanta antimafia nëpër gjykatat e Republikës, pastaj do të rrisnim numrin e prokurorëve dhe gjykatësve, të bashkëpunëtorëve të tyre profesional, të truprojave dhe të xhipave të blinduar në mënyrë që të garantohej siguria e tyre, dhe do të kishim një në reformë të drejtësisë me procesin e vetingut në mënyrë që të bëhet një shqyrtim i hollësishëm i prokurorëve dhe gjykatësve, sepse një numri të konsiderueshëm të tyre u mungon përgatitja, ndërkaq, jo pak prej tyre, u mungon edhe guximi, për shkak të pasurisë së madhe. Pra, pasuri kanë shumë e guxim kanë pak, në vend që të jetë e kundërta. Prandaj kemi nevojë për një proces të tillë të vetingut, por nuk duhet harruar që korrupsioni në Kosovë nuk është kulturë, siç mendojnë diçka ta paraqesin, është sistem. Nuk është populli i korruptuar, korrupsionin e ke në përmasën prej, le të themi, mbi 90% e ke në institucione.

 

DRITAN HILA: Mirë, këtë e tha edhe z. Rama, po përfunduam nga 23% në tendera me prokurim të drejtpërdrejtë në 48%, pra me dyfishim.

 

ALBIN KURTI: E kuptoj. Edhe në ministritë e Republikës së Kosovës kishim një problem shumë të madh, ta zëmë, ku specifikimi me rastin e prokurimit bëhet aq i hollësishëm saqë veçse emri i kompanisë nuk shkruhet aty. Dhe, kjo duhet të ndryshojë radikalisht.

DRITAN HILA: Le të vijmë të një pikë tjetër: privatizimet. Juve e keni prekur shpesh çështjen e privatizimit të Kosovës. Çfarë politikash do të ndiqni?

ALBIN KURTI: Problem me privatizimin në Kosovë ka qenë se, ai nuk kishte një ide ekonomike, por më tepër shpërfaqte mungesën e idesë. Pra, çfarë të bëjmë me këto ndërmarrje në tranzicionin prej socializmit në kapitalizëm, kur, në fakt, ne nuk ishim as në socializëm, ne ishim në okupim, ne ishim koloni e Serbisë. Le t’i shesim, dhe privatizimi na ka çliruar nga ndërmarrjet shoqërore, e mandej edhe ato publike, sikur ato të ishin barrë për popullsinë e jo shans për ekonominë.

DRITAN HILA:Një kuriozitet: Këto lloj ndërmarrjeje që privatizonin, faktikisht, ishin rentabël si pronë publike?

ALBIN KURTI: Një pjesë e tyre po, dhe në vend që edhe ato që s’ishin të ristrukturohen dhe të blihej menaxhmenti, u shitën asetet. Sepse, ne nuk e përjashtojmë privatizimin si të tillë në mënyrë absolute, por nuk e pëlqejmë privatizimin si verbëri ideologjike. Pra, ne besojmë në vizion ekonomik e jo në principin e privatizimit, i cili do të duhej që në mënyrë të pashmangshme të na e sjellë neve zhvillimin dhe mirëqenien. Pra, ajo çfarë duam ne është më shumë demokraci në ekonomi, më shumë ekonomi në politikë dhe më pak matematikë në ekonomi. Si social-demokratë që jemi, pra, para privatizimit duhet të diskutohet çka të privatizohet, pse të privatizohet, sa të privatizohet,  si të privatizohet, kur të privatizohet dhe kujt t&r

Lajme

Komunikata Intervista Aksione Lajme tjera