Dekonstruktime

Dërgoni pyetjet e juaja në: info@vetevendosje.org

Zgjidh Dekonstruktimin

  • 2009 - 2010
  • 2005 - 2008

Pse jeni kundër decentralizimit?

Ne jemi kundër këtij projekti të ashtuquajtur decentralizim sepse kjo që po ndodh në Kosovë nuk ka lidhje me decentralizimin e mirëfilltë qytetar. Decentralizimi në një vend normal bëhet për hir të qytetarëve, që jeta e tyre të bëhet më e lehtë. Pra kjo ndodh që shërbimet t’i afrohen më afër qytetarëve. Në Kosovë decentralizimi është etnik dhe është projekt i cili bëhet për interesa të Serbisë. Në shumë komuna të reja shërbimet i largohen qytetarëve. Banorët e fshatrave Stanishor, Kufcë, Koretishtë etj., duhet që tash shërbimet e tyre t’i kryejnë në komunën e re të Artanës duke udhëtuar mbi 30 km, në vend që shërbimet e tyre t’i kryejn në komunën e deritashme të Gjilanit që e kanë larg vetëm 2 km. Banorët e fshatit Skifteraj të Vitisë duhet që për të shkuar në komunën e tyre të kalojnë nëpër komunën e re të Kllokotit sepse kjo komunë e re e ndan përgjysmë komunën e Vitisë. Këta dhe shumë shembuj tjerë tregojnë që decentralizimi në Kosovë më së paku bëhet për interes të qytetarëve.

A nuk është decentralizimi projekt që u sjell më shumë mbrojtje serbëve të Kosovës, gjë që do të çonte në integrimin e tyre?

Decentralizimi në Kosovë nuk bëhet as për të mirën e serbëve që jetojnë këtu, por bëhet për realizimin e planeve ekspansioniste të Serbisë. Integrimi i komuniteteve pakicë nuk bëhet duke i ndarë ata nga shumica. Integrimi nuk mund të bëhet duke krijuar komuna me shumicë serbe, por duke i trajtuar të barabartë si të gjithë qytetarët tjerë. Integrimi i tyre bëhet duke i integruar në jetën politike e shoqërore të Kosovës. Por kjo nuk mund të bëhet derisa nuk ndërpritet ndikimi dhe ndërhyrja e drejtëpërdrejtë e Serbisë në Kosovë. Zhvillimi ekonomik, pra hapja e fabrikave ku do të punonin qytetarët e të gjitha nacionaliteteve, hapja e një universiteti si ai i Evropës Juglindore në Maqedoni, dhe shumë hapa të tjerë të tillë, do të ndikonin në integrimin e të gjithë qytetarëve, por kurrsesi ndarja në baza etnike.

Serbët kanë votuar në zgjedhjete fundit për komunën e re të Graçanicës. A nuk është kjo shenjë se ata po integrohen nëpërmjet Planit të Ahtisaarit?

Fatkeqësisht Serbia ka plan për Kosovën për dallim prej institucioneve të Kosovës që nuk kanë as plan dhe as nuk veprojnë konkretisht për shtrirjen e sovranitetit në gjithë territorin e Kosovës. Serbia nuk lejon mbajtjen e zgjedhjeve të Kosovës në veri sepse atje funksionojnë të gjitha strukturat shtetërore të saj. Në pjesët tjera të Kosovës ajo dëshiron që të konsolidohet përmes komunave të reja që ua mundëson Pakoja e Ahtisaarit. Qëllimi i Serbisë është që veriun ta zgjerojë në veripërendim ndërsa Anamoravën ta bëj si veriu.

Gjithmonë keni thënë: “Decentralizimi=>Ndarje=>Ndarja Luftë”. Por lufta nuk ndodhi. Në vend të saj erdhi pavarësia. Ju nuk ia keni qëlluar por veç sa i keni frikësuar njerëzit.

Pavarësia e shpallur nuk e ka përmirësuar gjendjen në veriun e Kosovës. Përkundrazi - atje Serbia është edhe më e pranishme sesa para shpalljes. Institucionet e Kosovës e pranuan Planin e Ahtisaarit dhe, në këtë mënyrë, i shtuan apetitet e Serbisë mbi Kosovën. Realizimi dhe zbatimi i decentralizimit shkakton ndarjen në baza etnike në Kosovë, prandaj kjo do të jetë gjithmonë rrezik për konflikte ndëretnike në të ardhmen. Të gjitha ato që ne i kemi thënë janë vërtetuar si të sakta, dhe tani të gjithë në Kosovë e dinë se decentralizimi është projekt i dëmshëm për Kosovën. Populli i Kosovës e ka kundërshtuar decentralizimin etnik përmes demonstratave e protestave, përmes nënshkrimit të peticioneve kundër tij, përmes tryezave e konferencave dhe në shumë forma tjera. Institucionet morën vendime pa e marrë parasysh vullnetin e qytetarëve. Po të ishte për të mirën e Kosovës dhe po të ishin të sigurt se qytetarët do e përkrahnin këtë decentralizim atëherë do të organizonin referendum për të.

Çka do të kishit bërë në vend të këtij decentralizimi që vjen nga Plani i Ahtisaarit?

Së pari pavarësisë duhet t’i shtohet sovraniteti dhe kufijtë tonë duhet të kontrollohen e mbrohen nga ushtria jonë. Pas kësaj do të mund të bisedohej për formën e reformimit të pushtetit lokal. Vetëm atëherë kur nuk do të kemi misione me fuqi ekzekutive mbi ne dhe kur ne ta kemi pushtetin qëndror si shtet që mund të merr vendime sovrane, do të mund të mendojmë për decentralizimin e pushtetit mbi baza qytetare.

A mos po kërkoni të njëjtën gjë edhe për shqiptarët e Luginës së Preshevës?

Shqiptarët në Luginën e Preshevës po i nënshtrohen represionit të vazhdueshëm nga pushteti i Beogradit, ndërkohë që serbëve në Kosovë iu garantohen të drejta që nuk i ka asnjë pakicë kombëtare në botë. Kjo është e padrejtë dhe institucionet e Kosovës do të duhej të angazhoheshin për reciprocitet të të drejtave të pakicave në rajon. Serbët në Kosovë do të duhej të kishin të drejta po aq sa shqiptarët në Luginën e Preshevës.

Pse jeni kundër krijimit të një komune të re të veriut të Mitrovicës?

Sepse krijimi i kësaj komune bëhet për interesa të Serbisë. Pjesa veriore e qytetit të Mitrovicës tashmë ka mbetur me pak shqiptarë si rezultat i spastrimit etnik që Serbia e ka bërë në vitin 2000 përmes strukturave paralele që veprojnë atje. Kjo është bërë para syve të KFOR-it francez. Lumi Ibër tashmë është kufi me Serbinë dhe ne nuk mund ta pranojmë ndarjen e qytetit në dy komuna vetëm pse kjo i konvenon Serbisë. Nëse do të duhej të krijoheshin komuna të reja në Kosovë, atëherë kjo do të duhej të fillohej nga Prishtina, pra nga nevojat qytetare. Kryeqyteti ka nevojë për t’u decentralizuar, e mandej të vazhdohet me komuna tjera në Kosovë, por mos u nisur asnjëherë nga premisat e ndarjes etnike.

Na tregoni se prej nga financoheni? Po shohim se bëni edhe postera dhe këto gjëra kushtojnë. Transparenca fillon nga vetvetja, apo jo?

Lëvizja VETËVENDOSJE! kryesisht vetëfinancohet. Të gjithë aktivistët paguajnë anëtarësi mujore. Aktivistët në Kosovë paguajnë 1, 2, 5 ose 10 euro në muaj, varësisht nga kushtet ekonomike që i kanë. Ata që punojnë paguajnë nga 20, 50 e më shumë euro në muaj. Anëtarësi paguajnë edhe aktivistët që veprojnë jashtë vendit. Herë pas here Lëvizjen e ndihmojnë financiarisht edhe përkrahës të cilët kanë mundësi financiare. Shumë shërbime kompani të ndryshme i bëjnë për ne pa para ose me çmime shumë të lira. Këto shërbime janë furnizimi me letër, me karburant, shtypja e gazetës sonë, fotokopjime të ndryshme, shtypje të poster-ëve e flyer-ave etj.

Si do t’i financoni projektet tuaja ambicioze? Ku do t’i merrni, ta zëmë, 200-300 milionë euro për krijimin dhe mirëmbajtjen e ushtrisë?

E rëndësishme është që ne ta kemi të drejtën për ushtri të cilën momentalisht me këtë Kushtetutë nuk e kemi. Nëse do ta kishim të drejtën për formimin e ushtrisë, atëherë këtë do të mund ta bënim shumë lehtë përmes bashkëpunimit me Shqipërinë dhe në bashkëpunimin me shtetet e veçanta të NATO-s, të cilat na kanë njohur. Nuk është shumë e vështirë siç po mundohen ta paraqesin, por këtë po e bëjnë pikërisht sepse nuk po duan të na e lejojnë formimin e ushtrisë. Nëse Mali i Zi mund ta mbajë ushtrinë e vet, pse nuk mundkemi ne ta bëjmë një gjë të tillë? Kosova i ka mundësitë edhe për krijimin e ushtrisë, por edhe për zhvillim ekonomik, i cili do të ua garantojë mirëqenien qytetarëve të saj. Vetëm duhet që të na lejohet që ta bëjmë këtë.

Kemi dëgjuar se ju financon edhe Florin Krasniqi. A mos do të thotë kjo se po bëheni vegël e ShBA-ve?

Florin Krasniqi është një shqiptar që punon e vepron në ShBA. Ndihma e tij financiare për Lëvizjen nuk mund të ndikojë në politikat e Lëvizjes. Ai na ndihmon sepse beson se koncepti ynë politik është i drejtë. Ne nuk pranojmë ndihmë nga askush i cili mundohet të ndikojë në vendimet tona politike.

Pse jeni kundër pranisë ndërkombëtare në Kosovë?

Lëvizja VETËVENDOSJE! nuk është kundër pranisë ndërkombëtare, por kundër statusit të saj në Kosovë. Satusi i pranisë ndërkombëtare në vendin tonë ka karakter qeverisës. Ne mendojmë që kjo prani duhet të ketë rol asistues dhe mbështetës sidomos në rrafshin social dhe atë ekonomik. Prania ndërkombëtare sot në Kosovë është vetë sovrani. Kurse sovran duhet të jetë populli i Kosovës dhe institucionet që ngrihen mbi vullnetin e tij.

A nuk mendoni se pas luftës Kosova ka pasur nevojë për UNMIK-un?

Kosova nuk ka pasur asnjëherë nevojë për UNMIK-un si mision ekzekutiv. Kosova ka pasur nevojë eventualisht për ndihmën e agjencive të caktuara të OKB-së, siç është, ta zëmë, UNHCR për kthimin e refugjatëve nëpër shtëpitë e tyre, apo organizata të ndryshme humanitare të cilat kanë ndihmuar në rindërtimin e Kosovës. Por jo për UNMIK-un, i cili ishte mbi drejtësinë e policinë (shtylla I), mbi demokracinë dhe zgjedhjet (shtylla II), mbi administratën dhe shërbimet civile (shtylla III), si dhe mbi ekonominë tonë (shtylla IV). Gjithsesi ne nuk jemi për humanitarizmin e depolitizuar siç ndodhi në vendin tonë. UNHCR-ja, p.sh., meqë e trajton Kosovën si pjesë të Serbisë, ata që e kanë lëshuar Kosovën nuk i definon dhe konsideron si refugjatë, por si të zhvendosur.

Keni thënë se Qeveria është e korruptuar dhe e shantazhuar. A nuk është kjo edhe një arsye më shumë për të pasur prani ndërkombëtare në Kosovë dhe për mbikëqyrjen e tyre?

Një popull që nuk i zgjidh vetë problemet e tij themelore, nuk mund t’ia zgjidh ato dikush tjetër. Në Kosovë nuk është e korruptuar vetëm qeveria aktuale, por të gjitha që kanë qeverisur deri sot. Qeveritë kanë qenë të korruptuara pikërisht ngase nuk kanë qenë të popullit, por të pranisë ndërkombëtare. Sikur në Kosovë të kishte pasur gjyqësi të pavarur dhe drejtësi të vërtetë, nuk do të kishim politikanë të korruptuar. Sepse të korruptuarit do të ndiqeshin nga drejtësia, kurse të tjerët do të merrnin mësim. Por drejtësia dhe policia mbi të cilën ishte UNMIK-u dikur dhe EULEX-i sot, nuk i heton as i ndjek politikanët e korruptuar. Ata i duhen për zbatimin e Planit të Ahtisaarit. Politikanëve EULEX-i korrupsionin ua shfrytëzon si shantazh. Kurse politikanët ia kthejnë këtë falje me servilitet dhe dëgjueshmëri. Dhe në këtë marrëdhënie ka vetëm një të dëmtuar: populli i Kosovës.

Por si mund ta luftojë shteti dhe populli i Kosovës korrupsionin pa EULEX-in kur po thoni se krejt politikanët janë të përfshirë në të?

Hajnat me pushtet nuk e arrestojnë njëri-tjetrin. Dhe hajnat janë në pushtet, sepse EULEX-it kjo gjë nuk i prish punë dhe nuk i pengon. EULEX-i nuk e çan kokën për korrupsion, sepse nuk janë paratë e as buxheti i EULEX-it që po vidhet, por paratë e popullit ato që po zhvaten. EULEX-i do të merakosej pse po e vjedhin popullin, por të ishte këtu për popullin. Por ai ka ardhur në Kosovë për Planin e Ahtisaarit dhe 6-Pikëshin e Ban Ki-moon-it, jo për qytetarët. Prandaj, EULEX-i dhe hajnat janë të pandashëm. Dhe nuk jetojnë dot pa njëri-tjetrin. Po ia hoqe hajnat tanë EULEX-it, shkon edhe ky i fundit. Dhe anasjelltas.

Si mund të ballafaqoheni me Serbinë pa praninë e KFOR-it?

KFOR-i është në Kosovë pikërisht pse nuk po na e lejojnë ushtrinë tonë. Kosova duhet ta ketë ushtrinë e vet. KFOR-i nuk është këtu për t’u ballafaquar me Serbinë, sepse po të ishte, atëherë nuk do ta lejonte djegien e kufijve të Kosovës më 19 shkurt 2008. Ushtria e Kosovës kurrsesi nuk do ta lejonte një agresion të tillë kundër integritetit territorial të vendit tonë. Politikanët e Kosovës mashtrojnë kur thonë se Kosova ka partneritet me NATO-n. Pa ushtri Kosova nuk mund të ketë partneritet ne NATO-n. Sepse nuk mund të ketë partneritet të NATO-s me vetveten! FSK-ja nuk është ushtri. Ajo është agjenci humanitare e KFOR-it. Kurse partneriteti kërkon dy palë ushtarake.

Pse jeni kundër krijimit të një Kosove shumetnike?

Sepse Kosova duhet të jetë shtet i popullit shumicë shqiptar dhe i të gjitha pakicave tjera. Nëse Kermabonit i pëlqen aq shumë kjo gjë, pse nuk e bën Francën e tij multietnike? Nëse multietniciteti qenka shumë modern, kurse shteti-komb shumë primitiv, pse atëherë kjo qenka e tillë vetëm për ne dhe jo për të gjithë. Multietniciteti si dukuri nuk është një kredo e synuar, por realitet faktik. Kosova është shumë homogjene nga ana kombëtare. Sistemi politik dhe juridik duhet ta reflektojë vullnetin e popullit dhe interesat e qytetarëve. I takon këtij shteti që t’i garantojë të gjitha të drejtat evropiane të pakicave kombëtare.

Nëse jeni kundër Planit të Ahtisaarit, atëherë si do të duhej të ishin të drejtat e pakicave sipas jush?

Kur republikat e dala pas shpërbërjes së ish Jugosllavisë aplikuan për njohje nga bashkësia e atëhershme evropiane, atyre iu kërkua pranimi i Konventës Evropiane për Mbrojtjen e Pakicave Kombëtare. Ato e pranuan këtë dokument dhe u zotuan për zbatimin e tij. BE-ja krijoi misione vëzhguese dhe monitoruese për vlerësimin e nivelit të zbatimit të këtyre konventave. Në këto konventa garantohen liritë e veçanta kombëtare, kulturore dhe gjuhësore të pakicave, përbrenda një kuadri të unifikuar kushtetues. Por parakusht i të drejtave të pakicave, ashtu sikurse i të gjitha të drejtave të njeriut, është lojaliteti qytetar ndaj integritetit territorial, sovranitetit, demokracisë dhe rendit kushtetues shtetëror.

Nëse jeni për bashkim kombëtar, atëherë si do t’i garantonit pakicat për siguri?

Bashkimi i dy Gjermanive nuk i rrezikoi turqit atje. As Turqia nuk ishte kundër. Bashkimi i Kosovës me Shqipërinë është realizimi i plotë i të drejtës për vetëvendosje, e cila nuk realizohet në dëm të askujt, por në të mirën tonë. Shqipëria gjithnjë ka qenë një prej vendeve më të dalluara në Evropën Juglindore për respektimin e të drejtave të pakicave. Greqia, e cila është në BE, as që mund të matet për respektimin e të drejtave të pakicave me Kosovën e Shqipërinë. Rreziku pakicave nuk u vjen nga raporti i tyre numerik me popullatën shumicë, por nga cilësia e demokracisë së brendshme të shtetit. Shqiptarët në Maqedoni janë afër 30% e popullatës, por të drejtat e tyre janë shumë të të cunguara se, ta zëmë, të pakicës turke në Kosovë.

Pse jeni kundër flamurit të ri të shtetit të Kosovës?

Simboli përfaqësues i një shteti është sublimimi i historisë së përpjekjes për krijimin e tij. Ai është identiteti i kombit, historia e popullit, vazhdimësia e përpjekjes, gjakimi i çlirimit, betimi i ushtarit, rënia e dëshmorit dhe kurorëzimi i lirisë. Ai është flamur i Pirros, Skënderbeut, Hasan Prishtinës, Adem Demaçit dhe Adem Jasharit. Një simbol i tillë nuk mund të jetë rezultat i një konkursi burokratik. Domethënia e tij nuk mund të krijohet me Corel Draw. Flamuri nuk është çështje e shijes dhe imagjinatës personale të dizajnerit. Çmimi i flamurit tonë është sakrifica, vuajtja dhe përpjekja. Kurse çmimi i flamurit të konkursit janë 3,000 euro që i mori dizajneri fitues.

Pse e akuzoni UNMIK- un për etnifikim të problemit të Kosovës kur njëkohësisht deklaroheni për identitetin shqiptar të Kosovës?

Ne nuk jemi për shkapërderdhjen e Kosovës në një mori grupesh etnike, por për konceptimin e popullit si kategori unike politike. Populli është ai që bëhet subjekt politik duke e zbatuar dhe ushtruar vullnetin e vet për vetëvendosje. Natyrisht, ky popull ka përmbajtje etnike. Shumica e popullit të Kosovës janë shqiptarë. Pakicat janë pjesë e pandashme e popullit politik, nëpërmjet vullnetit të tyre për ta konsideruar Kosovën shtet të vetin. UNMIK-u dhe EULEX-i nuk e njohin Kosovën si subjekt politik të vullnetit të popullit, por si grumbull “bashkësish nacionale” armiqësore. UNMIK-u dhe EULEX-i e luajnë sovranin që arbitron mes këtyre bashkësive. Kjo do të thotë që ata mendojnë se Kosova është e të gjithëve, në kuptimin që nuk është e askujt tjetër por e tyrja.

A jeni kundër kthimit të serbëve në Kosovë?

Ne nuk jemi kundër kthimit të serbëve në Kosovë, por kërkojmë sqarimin e tri gjërave për kthimin e tyre: a) numrin e tyre, të cilin Beogradi e falsifikon dhe fryen; b) që serbët të kthehen në vendet ku kanë jetuar, e jo aty ku vendos Beogradi me synime politike e strategjike; dhe c) duhet të shikohen rastet e kolonizimit të Kosovës mes dy luftërave botërore si dhe gjatë kohës së Milosheviqit.

Pse nuk po e kritikoni qeverisjen vendëse por vetëm praninë ndërkombëtare?

Lëvizja VETËVENDOSJE! vazhdimisht e kritikon qeverinë vendëse. Institucionet e krijuara sipas Rezolutës 1244 dikur dhe sipas Planit të Ahtisaarit sot, i trajtojmë si pjesë e pandashme e UNMIK-ut dhe EULEX-it. Ato janë zgjatim i këtyre misioneve të huaja. Misioneve të huaja u duhen politikanët tanë për zbatimin e planeve të veta, kurse politikanëve u duhen këto misione për t’u mbrojtur nga populli.

Qeveria e Kosovës ka pasur kompetenca në disa fusha, por gjendja aty është mjaft e rëndë. A nuk tregon kjo se ne ende nuk jemi të gatshëm të qeverisim dhe na duhet ndihma e faktorit ndërkombëtar?

Zakonisht si sektorë për të cilët institucionet vendëse kanë pasur kompetenca të plota, konsiderohet të kenë qenë arsimi dhe shëndetësia. Le ta marrim fillimisht arsimin publik. Çështja e rregullimit institucional të arsimit publik në Kosovë i përket Ministrisë së Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë. Kjo ministri do të duhej të ishte institucion shtetëror, por, në fakt, është kthyer në institucion partiak, ashtu sikurse shumë të tjera. Meqë qëllimi i pushtetit vendës nuk është ngritja cilësore e arsimit në Kosovë, por prodhimi i kuadrove partiake për zgjatjen e jetës së pushtetit që kanë, universiteti publik është shndërruar në instrument të legjitimimit të pushtetit politik. Universiteti i Prishtinës është fabrika më e madhe e politikanëve partiakë. Universiteti prodhon politikanë, kurse pushteti prodhon profesorë. Në anën tjetër si mësuesit, po ashtu edhe mjekët, kanë të ardhura të mjerueshme. Politika adekuate e arsimit publik duhet patjetër të mbështetet mga motivimi më i lartë material. Por, kjo varet nga politika shtetërore e zhvillimit ekonomik. Me këta politikanë që duan ta shesin çdo pasuri të Kosovës, do të kemi vetëm politikanë të pasur, por mësues e mjekë të varfër.

Pse jeni kundër Kushtetutës së Kosovës?

Sepse nuk është e Kosovës. Kushtetuta aktuale është për Kosovën, por jo e Kosovës. Realisht, ajo është e OKB - së. Mbi 90% e përmbajtjes së saj është e derivuar nga Plani i Ahtisaarit. Kushtetuta aktuale është urdhër administrativ i këtij Plani. Nëse ky Plan është vetë ligji, gjithsesi kjo Kushtetutë është akt nënligjor. Neni 143 i Kushtetutës thotë se mbi të është Plani i Ahtisaarit. Pra Kushtetuta nuk është akti më i lartë juridik i vendit. Realitetin e krahason me këtë Kushtetutë Gjykata Kushtetuese, kurse këtë Kushtetutë e krahason me Planin e Ahtisaarit Zyra Civile Ndërkombëtare (Pieter Feithi). Kosova duhet të ketë kushtetutë sovrane, historike, kombëtare, qytetare dhe demokratike. Kushtetuta aktuale nuk është asnjëra prej këtyre.

Si mund të mos i njihni institucionet e Planit të Ahtisaarit kur ndonjë pjesëtar i familjeve tuaja punon në këto institucione?

Ne nuk i ndajmë njerëzit në individë të këqinj institucionalë dhe qytetarë të mirë joinstitucionalë. Por besojmë në punën e gjithsecilit nëpër vendet e tyre të punës dhe sipas mundësive. Punëtor i shtetit është pastruesi, rojtari, shërbyesi civil, punëtori i administratës, mësuesi, arsimtari, profesori, mjeku, punëtori i KEK-ut, i PTK-së etj, etj. Problemi i Kosovës nuk janë këto shtresa, por udhëheqësia politike e cila ia jep drejtimin shtetit dhe shoqërisë.

Po pse nuk i njihni institucionet pas shpalljes së pavarësisë? A mos do të thotë kjo se nuk e njihni pavarësinë?

Ne e kundërshtojmë politikën e institucioneve politike, sepse ato nuk janë institucione të pavarësisë. Pavarësia e tyre është pavarësi prej letre, e cila u shpall nga një qeveri pa dhëmbë. Pavarësia e shpallur më 17 shkurt 2008 është shpallje e Planit të Ahtisaarit. Ne duam që pavarësinë ta bëjmë me sovranitet dhe integritet territorial. Kjo e nënkupton vetëvendosjen në kushtet e sotme politike.

Pse mendoni se Rezoluta 1244 është ende e rëndësishme kur dihet se pavarësia tashmë është njohur nga shumë shtete të botës?

Sepse pavarësia e shpallur sipas Planit të Ahtisaarit është shpallur në kuadër të R1244. Vetë Deklarata e Pavarësisë i referohet tri herë kësaj Rezolute. Kjo Rezolutë është në fuqi, kurse ajo e trajton Kosovën si pjesë të Serbisë. NATO-ja është në Kosovë në marrëveshje me Jugosllavinë, jo me Kosovën (Marrëveshja Tekniko-Ushtarake e Kumanovës). Në kohën kur pritej se do të vinte pavarësia e vërtetë si kapërcim i R1244, dhe EULEX-i si kapërcim i UNMIK-ut, ndodhi saktësisht e kundërta: futja e pavarësisë nën R1244, dhe hyrja e EULEX-it nën UNMIK.

Si mund të ketë kuptim që ende jeni për vetëvendosje edhe pas shpalljes së pavarësisë?

Sepse jemi për një pavarësi politike të popullit, e jo pavarësi të politikanëve prej ligjit. Jemi për institucione politike sovrane, jo për agjenci të misioneve të huaja qeverisëse. Jemi për pavarësi ekonomike vendëse, jo për lëmoshë ndërkombëtare.

Si mund të vetëquheni lëvizje paqësore kur keni hedh shishe në ndërtesat qeveritare duke shkaktuar mijëra euro dëme? Vitin e kaluar madje i keni thyer e rrokullisur edhe xhipat e EULEX-it.

Lëvizjen tonë që në fillim e kanë karakterizuar protestat, aksionet e drejtpërdrejta, dhe tubimet publike. Ne konsiderojmë se varësisht situatës por edhe seriozitetit të procesit a vendimit politik ndaj të cilit protestojmë, janë të nevojshme mënyra të ndryshme të ndërhyrjes. P.sh. kur EULEX-i nënshkruan marrëveshje për bashkëpunim ndërpolicor me Serbinë, shtet ky dhe polici kjo e cila vazhdimisht merret me përndjekjen e shqiptarëve; Serbia qartazi ndërhyn përbrenda territorit të Kosovës duke vrarë dhe terrorizuar shqiptarët (në veri të vendit); dhe kur këtë e bën në heshtje prapa dyerve që të mos merret vesh se çka po nënshkruajnë, rrotullimi i veturave është gjëja më e vogël që është dashur të bëhet. Në asnjë aksion a demonstratë tonën kurrë nuk është lënduar njeri. Në të kundërtën - është pushteti ai që na ka vrarë, rrahur, keqtrajtuar e burgosur. Dëmtimi i pronës së pushtetit, kur ky pushtet është i padrejtë dhe shtypës, është plotësisht legjitim, dhe dëmtimi i pronës është përbrenda suazave të aksionit të drejtpërdrejtë e të padhunshëm.

Lëvizja juaj ka etiketime si “e majtë”, “revolucionare” apo edhe “anarkiste”. Sa janë të sakta këto cilësime?

Lëvizjes VETËVENDOSJE! i janë mveshur një numër i madh etiketash, të cilat përfshijnë tërë rrezen e gjerë të etiketave ideologjike, apo thënë më mirë, tërë tregun e tyre. Ne jemi Lëvizje gjithëpopullore e cila synon një Kosovë që ngrit kapacitetet dhe aftësitë për ta realizuar vullnetin politik dhe për të përmbushur të drejtat dhe interesat e qytetarëve të vet. Natyrisht që modeli që duhet ndjekur për ta realizuar këtë duhet të ndërtohet në bazë të rrethanave dhe mundësive ekzistuese. Këto synime dhe rrethana janë në qendër të ligjërimit dhe angazhimit politik të Lëvizjes. Kjo është përmbajtja e cila merr emër në fund. Pse nguteni me emrin, ndërkohë që nuk interesoheni për përmbajtjen?

Në Lëvizjen tuaj nuk ka femra. Pse?

Nuk është se nuk ka vajza në Lëvizjen VETËVENDOSJE!, por që numri i tyre nuk është në nivelin në të cilin ne do të kishim dashur. Vlen të përmendet se nga nga më shumë se njëmijë e dyqind pesrona të anëtarësuar javëve të fundit në Qenderën e Lëvizjes VETËVENDOSJE! në UP, 60% prej tyre janë femra. Gjatë viteve të organizimit të aktiviteteve të Lëvizjes, nuk ka asnjë aktivitet të vetëm ku nuk ka pasur edhe vajza, pavarësisht natyrës së aktivitetit. Dhe në çdo arrestim të aktivistëve të Lëvizjes ka pasur edhe vajza të arrestuara, të cilat edhe kanë kaluar kohë në burg për shkak të angazhimit të tyre në Lëvizje. Lëvizja VETËVENDOSJE! në fazën e ristrukturimit të saj është duke kontaktuar me shumë njerëz nga jashtë të cilët kanë shprehur interesimin që të bëhen pjesë e Lëvizjes apo që kanë pasur simpati më herët për Lëvizjen. Në mesin e këtyre njerëzve ka edhe gra nga sektorë të ndryshëm të jetës shoqërore e politike të Kosovës. Por nuk duhet të harrojmë që në Lëvizjen VETËVENDOSJE! aktivistët maten sipas angazhimit dhe punës, aftësive e kontributit që sjellin në të, e jo në bazë të përkatësisë gjinore. E punën në Lëvizje nuk e bëjnë vetëm meshkujt, por edhe femrat. Është tjetër gjë që në publik nganjëherë fitohet përshtypja se në Lëvizjen VETËVENDOSJE! nuk ka femra, për shkak se ato nuk janë paraqitur edhe aq në media. Mirëpo kjo është edhe përgjegjësi e mediave. Gjykuar nga ky pozicion, pra i paraqitjes në media, Lëvizja VETËVENDOSJE! del të ketë vetëm pak persona, kur në realitet është një grup i madh njerëzish që e përbëjnë atë.

Duket sikur ju jeni elitarë dhe larg popullit...

Gjatë pesë viteve të aktivitetit tonë, Lëvizja VETËVENDOSJE! ka mbajtur me qindra tubime e takime me qytetarë të Kosovës. Në këto kemi diskutuar konceptin tonë politik, projektet të cilat i janë imponuar Kosovës dhe rreziqet që na kanosen nga ato, si dhe domosdonë e organizimit qytetar e popullor kundër padrejtësive, dhe për realizimin e vullnetit dhe të drejtave kombëtare e qytetare. Ndërkohë që demonstratat, protestat, si dhe aktivitetet tona kanë qenë përherë aktivitete kolektive, ku aktivistët dhe qytetarët bashkërisht janë organizuar në kundërshtim. Këto nuk janë aktivitete elitare, por burimore, ku Lëvizja VETËVENDOSJE!, krahas të qenit organizatore, është edhe në shërbim të organizimit të kundërshtimit. E kundërshtimi i këtyre proceseve dhe përpjekja e vazhdueshme për krijimin e hapësirës politike për qytetarët, është në interes të qytetarit dhe për të.

Pse mendoni që ju e përfaqësoni popullin?

Ne kurrë nuk e kemi thënë se e përfaqësojmë popullin. Ne jemi angazhuar që t’u tregojmë qytetarëve se as politikanët e as institucionet e Kosovës nuk i përfaqësojnë interesat dhe vullnetin e popullit. Për më tepër, ne e kemi dëshmuar se projektet politike që zbatohen në Kosovë, sikur Plani i Ahtisaarit, privatizimi i çdo gjëje shoqërore e publike, shkombëtarizimi i shqiptarëve përmes projektit të sajimit të ‘kombit kosovar’ - janë që të gjitha në kundërshtim të plotë me vullnetin politik të popullit si dhe të dëmshme për interesat e tij. Populli përfaqësohet përmes referendumit. Ky mekanizëm demokratik ka qenë në qendër të këresave tona.

Pse po e ristrukturoni Lëvizjen dhe si po ndryshon ajo?

Është e natyrshme që lëvizjet apo organizimet politike të evoluojnë përkrah ndryshimit të rrethanave në të cilat ato veprojnë. Lëvizjes VETËVENDOSJE! me kalimin e kohës i është pasuruar dhe zgjeruar përpjekja, për shkak se vëllimi i projekteve të dëmshme për Kosovën ka filluar të shtohet dhe përndahet. Ky është njëri prej faktorëve që e ka shtyrë Lëvizjen drejt ristrukturimit. Faktor tjetër, jo më pak i rëndësishëm, është edhe shtimi i numrit të aktivistëve dhe përkrahjes gjë që e ka kushtëzuar dhe ndihmuar njëkohësisht profilizimin e aktivistëve nëpër detyra të veçanta përbrenda Lëvizjes. Pas ristrukturimit Lëvizja është e organizuar në dy shtylla kryesore: në organizatë, ku bëjnë pjesë sekretariatet, dhe politika ku bëjnë pjesë komitetet. Kjo, përveç që e ka rritur frytshmërinë e aktivistëve, duke e ngritur mundësinë e zbatimit të aftësive të veçanta për secilin, e ka ngritur edhe demokracinë e brendshme të Lëvizjes, meqenëse i ka shtuar kanalet e diskutimit dhe pjesëmarrjes individuale në vendimmarje.

A keni ju një udhëheqës?

Procesi i ristrukturimit ka sjellur edhe ndryshimet në dokumentet e brendshme të punës së Lëvizjes, si dhe përpilimin dhe shqyrtimin e Statutit të Lëvizjes. Ky Statut është ende në shqyrtim kështu që nuk është i plotfuqishëm. Njëkohësisht Lëvizja është duke u përgatitur për organizimin e zgjedhjeve të brendshme, të cilat do t’i krijojnë strukturat udhëheqëse në tërë shtrirjen horizontale dhe vertikale të Lëvizjes. Deri në këto zgjedhje Lëvizja do të vazhdojë me strukturat e tashme udhëheqëse të cilat bazohen në delegim sipas detyrës.

Çka do të keni si qëllim nëse hyni në Kuvend?

Vendimi për pjesëmarrjen e Lëvizjes VETËVENDOSJE! në zgjedhje vjen si rrjedhojë e një debati të gjatë. Për pesë muaj i kemi shoshitur hollësisht të gjitha përparësitë dhe mangësitë, dëmet dhe dobitë për pjesëmarrjen, përkatësisht mospjesëmarrjen tonë në zgjedhje. Një ndër arsyet kryesore që ka qenë vendimtare që ne të marrim pjesë në zgjedhjet e ardhshme është fakti se shpallja e pavarësisë së Kosovës, meqë nuk u parapri nga e drejta e vetëvendosjes, nuk u pasua nga sovraniteti, dhe nëse do të vazhdohet me këtë pavarësi formale pa sovranitet, atëherë ne jemi shumë të brengosur që asaj do t’i rrjedh edhe formaliteti. Pra, ne vendosëm që të marrim pjesë në zgjedhje, meqenëse është e ngutshme që gjatë këtyre një apo dy viteve më së shumti, pavarësisë t’ia shtojmë sovranitetin. Në të kundërtën, do të ndodhemi në ndonjë situatë që mund të jetë edhe më e keqe sesa në Bosnje. Lëvizja e ka në qendër sovranitetin i cili besojmë se është parakusht për dy gjëra thelbësore: demokracinë në njërën anë, dhe zhvillimin ekonomik në anën tjetër.

Çka ju dallon juve nga partitë tjera në fushën sociale dhe ekonomike?

Koncepti politik i Lëvizjes VETËVENDOSJE! është thelbësisht i ndryshëm me atë të pjesës më të madhe të spektrit aktual politik. Përderisa partitë aktuale politike garojnë me njëra-tjetrën se cila do të jetë më efektive në zbatimin e projektit të huaj për Kosovën, projekte këto që bazohen për interesa të pjesshme, ne angazhohemi dhe ngulmojmë në zbatimin e një projekti vendës, të bazuar në vullnetin dhe interesat e popullit të Kosovës, të shprehura lirshëm publikisht. Kjo nënkupton që në njërën anë populli do të faktorizohet politikisht, ndërsa në anën tjetër, e që ndërlidhet me këtë, nënkupton që institucionet politike do të vihen në shërbim të qytetarëve. Lëvizja VETËVENDOSJE! angazhohet për zhvillim politik, ekonomik e shoqëror, si dhe për drejtësi e barazi. Forcat aktuale politike angazhohen saktësisht për të kundërtën e kësaj: këto janë shëmbëlltyrë e stagnimit sikur në funksion ashtu edhe në qëllim; janë kundër drejtësisë për shkak se padrejtësia është e tyre dhe kundër tjerëve; janë kundër barazisë sepse tashmë janë pasuruar dhe barazia do të nënkuptonte që pasuria e tyre do të duhet të zvogëlohej.

Ju mund të jeni njerëz të mirë por nuk keni kapacitet për ta qeverisur Kosovën...

Në Lëvizjen VETËVENDOSJE! po aderojnë çdo ditë kuadro e ekspertë të fushave të ndryshme. Ata po ndihmojnë me dijen dhe njohuritë e tyre në përgaditjen e programeve qeverisëse për fushat e caktuara të jetës. Kosova nuk vuan nga mungesa e ekspertëve, por nga uzurpimi i hapësirës politike nga njerëz pa vullnet politik për ta zhvilluar vendin. Situata e rëndë në rrafshin politik dhe atë socio-ekonomik është pasojë e këtyre politikanëve që nuk kanë vullnet dhe as angazhim për zhvillim të shtetit. Përkundrazi kanë vullnet dhe angazhim të madh për ta përvetësuar paranë dhe pasurinë publike të Kosovës, dhe për të bërë koncesione në dëm të shtetit vetëm e vetëm që ta marrin dhe ruajnë pushtetin. Pra, për të pasur një qeverisje në shërbim të qyetetarëve shumë më shumë është e nevojshme që njerëzit që udhëheqin të jenë me kapacitete politike dhe me vullnet politik të cilat do t’i vendosnin në të mirë të vendit dhe në shërbim të qytetarit. Kosova ka mjaft ekspertë por ata nuk janë lejuar të angazhohen, dhe janë mbajtur larg vendimmarrjes pikërisht për shkak të ekspertizës së tyre politikisht jokorrekte dhe sinqeritetit intelektual. Lëvizja VETËVENDOSJE! është e gatshme të bashkëpunojë me njerëz të tillë me të cilët do të gjejë përputhshmëri parimore dhe programatike.

Nëse hyni në Kuvend do ta pranoni Planin e Ahtisaarit? A nuk do të thotë kjo se po i theni parimet tuaja themelore?

Një mendim i tillë parasupozon pandryshueshmërinë absolute të dokumenteve, përderisa koncepti ynë politik e konsideron të pandryshueshëm parimin popullor për liri dhe vetëvendosje. Çdo gjë tjetër është e ndryshueshme. Institucionet politike duhet ta përfaqësojnë vullnetin politik të popullit, dhe dokumentet juridike dhe politike të secilit vend projektohen në bazë të këtij vullneti. Çfarëdo mendimi i kundërt me këtë nënkupton se populli duhet të përshtatet për ta zënë atë në kuadër të projektit politik, ndërkohë që projekti politik duhet t’i përshtatet popullit. Hyrja e Lëvizjes VETËVENDOSJE! në Kuvend nënkupton hyrjen e këtij mendimi dhe këtij vullneti politik në Kuvend, e jo hyrjen e mendësisë aktuale politike në Lëvizje. Ne i synojmë institucionet për t’i ndryshuar ato dhe bazën e tyre juridike, e jo për ta ndryshuar veten dhe konceptin tonë politik. Kundërshtimi dhe luftimi i Planit të Ahtisaarit gjithmonë do të jetë objektiv yni. Kosova nuk do të bëhet sovrane dhe as me integritet territorial nëse politikisht dhe juridikisht mbetet e kufizuar sipas Planit të Ahtisaarit.

A do të pranoni t’i betoheni flamurit të shtetit të Kosovës dhe himnit të saj?

Betimi i deputetit është betim para popullit të cilin e përfaqëson. Është gabim që të shikohen gjërat në këtë ngurtësi të cilën e supozon pyetja. Lëvizja VETËVENDOSJE! është kundër simboleve shtetërore të cilat i janë imponuar popullit të Kosovës vetëm e vetëm për të mos e lënë atë t’i përdor simbolet kombëtare. Ne mendojmë që simbolet aktuale shtetërore duhen ndryshuar, dhe Lëvizja VETËVENDOSJE! e ka synim ndryshimin e tyre. Kjo është pikërisht e kundërta e pranimit të tyre.

Si do të dukej flamuri sipas jush?

Ndryshimi i simboleve shtetërore duhet të bëhet përmes referendumit, dhe për flamurin e ardhshëm të Kosovës do të vendos populli. Në ndërkohë do ta përdorim flamurin kombëtar. Është populli i shtetit ai që i bën simbolet e jo simbolet ato që e bëjnë shtetin.

Ju jeni zotuar se do ta ndërroni Kushtetutën. Po si mund të ndërrohet ajo kur për këtë gjë nevojitet zbatimi i rregullës së shumica së dyfishtë, e kjo nënkupton përfaqësuesit serb&

Ne nisemi nga parimi se secili popull duhet ta ketë të drejtën e ndryshimit të kushtetutës dhe akteve tjera juridike të vendit varësisht evoluimit të nevojave dhe interesave të veta. Dhe nëse Kosova dëhiron të bëhet shtet këtë e bën pikërisht përmes së drejtës për t’i ndryshuar këto dokumente. Një entitet ku populli nuk ka të drejtë t’ia caktojë konturat politiko-juridike nuk ka kurrfarë kuptimi. Kosova e pavarur do të duhej ta çlironte popullin e jo ta vazhdonte robërinë. Vullneti i popullit është më i madh sesa një procedurë parlamentare e caktuar arbitrarisht.

Çka do të bëni nëse bashkësia ndërkombëtare e kundërshton shfuqizimin e Planit të Ahtisaarit?

Duhet të kemi kujdes me atë se çka quajmë ‘bashkësi ndërkombëtare’. Shtetet nuk njihen nga ‘bashkësia ndërkombëtare’, por individualisht nga secili shtet. Asnjë prej teksteve njohëse nuk bazohet në Planin e Ahtisaarit, por në deklarimin e Kosovës si shtet të pavarur dhe sovran nga institucionet e vendit. Përmes njohjes na njihet e drejta për ta qeverisur Kosovën. Njohjet nga disa shtete e përmendin zotimin e institucioneve të Kosovës për t’i respektuar të drejtat e pakicave, dhe kjo është krejtësisht në rregull, për shkak se të gjithë jemi për respektimin e të drejtave të të gjithëve. Kosova sovrane dhe e integruar është edhe në interes të të gjithëve.

Projekti juaj duket i pazbatueshëm. Të gjithë botën do ta keni kundër...

Ta shpjegojmë njëherë çka është projekti ynë. Ne kërkojmë që Kosova të jetë shtet sovran, i cili rregullohet nga një kushtetutë sovrane (që sanksionon të drejtat tona kolektive e jo kufizimet të vendosura nga të tjerët për ne), dhe që synon zhvillimin dhe barazinë politike, civile e shoqërore. Këto janë pikërisht synime që do ta shndërronin Kosovën në një vend normal, një vend i cili udhëhiqet nga parimet universale të zbatuara nëpër secilin vend demokratik. Asgjë në këtë nuk është në kundërshtim me të tjerët. Ne nuk synojmë ta pushtojmë a eksploatojmë asnjë vend a popull tjetër, por jemi kategorikisht kundër të qenit të pushtuar a eksploatuar nga të tjerët. Krejt çka kërkojmë ne është që qytetarët e Kosovës të ndjehen të lirë dhe të barabartë nëpër tërë territorin e Kosovës, ta kenë lirinë politike për të vendosur për të tashmen dhe të ardhmen e këtij territori, si dhe t’i vënë pasuritë nëntokësore dhe kapacitetet zhvillimore të këtij vendi në funksion të zhvillimit dhe ngritjes së mirëqenies dhe përmirësimit të jetë së qytetarit. Kjo është demokracia dhe bota demokratike.

Çka do të bëni nëse ua vjedhin votat?

Ata votat i kanë vjedhur edhe në të kaluarën dhe do t’i vjedhin edhe në të ardhmen. Vetëm një gatishmëri e popullit për ta mbrojtur votën do t’i zbraps ata që mos t’i vjedhin votat. Ne do t’i përdorim të gjitha mundësitë tona për t’i mbrojtur votat e qytetarëve, por nesë do të ketë vjedhje ne do t’i ftojmë qytetarët që ta mbrojmë vullnetin së bashku deri në fitoren e përbashkët.

Keni kundërshtuar zgjedhjet e vitit 2007 dhe ato të vitit 2009. Pse tash e keni ndryshuar konceptin tuaj?

Nuk ka ndryshuar koncepti, por është plotësuar strategjia, karshi rrethanave të reja. Thirrja për bojkot të zgjedhjeve në të kaluarën nuk ka qenë thirrje për bojkot të zgjedhjeve si të tilla, por ka qenë thirrje për bojkot të atyre zgjedhjeve në atë kohë. Zgjedhjet në të kaluarën kishin për qëllim legjitmimin e proceseve që ishin në kundërshtim me aspiratat dhe pritjet e popullit të Kosovës. Sot këto procese i kanë uzurpuar institucionet. Përderisa më parë synonim që t’i ndalnim ato, sot duhet t’i nxjerrim këto procese jashtë institucioneve. Këto janë rrethanat e ndryshuara për të cilat flasim, që na e kanë ndikuar vendimin për të marrë pjesë në zgjedhje. Kur ne thirrnim bojkot të zgjedhjeve, pjesëmarrja në to ka rënë deri në 37%, duke i bërë institucionet jolegjitime. Mirëpo përkundër kësaj, meqenëse në Kosovë nuk ka demokraci, krerët politikë vazhduan me zbatimin e Planit të Ahtisaarit. Ngadalësimi nuk e ndali Planin e Ahtisaarit nga hyrja në institucione. Prandaj duhet nxjerrur atë Plan jashtë institucioneve.

Ju po hyni në zgjedhje. Kjo do të thotë që jeni bërë parti politike...

Lëvizja VETËVENDOSJE! do të mbetet lëvizje gjithëpopullore, e cila tash ia ka shtuar metodave të deritashme edhe një metodë tjetër – atë të pjesëmarrjes në zgjedhje. Çka nënkupton kjo? Lëvizja i sheh problemet në Kosovë si rrjedhojë të mungesës së sovranitetit e cila është kodifikuar me dokumentet politiko-juridike. Zgjidhja e këtyre nuk është çështje e menaxhimit më të mirë, por e ndryshimeve rrënjësore në përmbajtje. Pavarësia e shpallur formale, meqenëse është e mangët në sovranitet, duhet të mbushet me përmbajtje, gjë që do t’ia ndryshonte asaj edhe formën. Kjo nënkupton që Lëvizja po synon t’i shndërrojë institucionet nga statusi që ato kanë si mjete për pasurim personal, në mekanizëm për ndryshimin e gjendje ekzistuese. Lëvizja është e domosdoshme kur mungon demokracia, për shkak se është organizimi i vetëm për faktorizim të popullit në politikë. Për më tepër lëvizja është lidhja e vetme e popullit me institucionet në këto kushte të mungesës së demokracisë, si dhe e siguron marrjen e këtyre institucioneve nga vullneti i popullit, i cili përmes lëvizjes mbetet i pareduktueshëm në këto institucione. Koncepti ynë për demokracinë dallon nga partitë edhe në një dimension tjetër. Ne mendojmë se demokracia nuk duhet reduktuar në demokracinë përfaqësuese. Qytetari duhet të thotë fjalën e tij sa herë janë në pyetje interesat e tij, ai nuk mund të pres edhe katër vite që të shprehet për një problem që ndodh sot. Për këtë arsye ne mendojmë se demokracisë përfaqësuese duhet shtuar edhe demokracinë pjesëmarrëse dhe demokracinë e drejtpërdrejt. Përmes demokracisë pjesëmarrëse bëhet e mundshme që grupet e ndryshme të interesit dhe shtresat e ndryshme sociale të marrin pjesë në vendime që prekin interesin e tyre. Këto janë ta zëmë komunitetiti i prodhuesve vendorë, sindikatat, grupet rinore etj. Gjithashtu është e nevojshme edhe demokracia e drejtpërdrejt. Kjo nënkupton mbajtjen e referendumeve për çështjet e rëndësisë jetike, qoftë në nivelin nacional, qoftë në atë lokal.

A i keni lënë anash aksionet dhe demonstratat?

Natyrisht se jo. Protestat, aksionet dhe demonstratat do të jenë përherë pjesë e Lëvizjes, sepse pa reagim qytetar, organizim popullor dhe gatishmëri për aksion, konsiderojmë se ndryshimet substanciale shoqërore janë të pamundshme. Mendojmë se ndryshimet vijnë pikërisht nga reagimi popullor si faktor themelor, ndërkohë që veprimet institucionale janë vetëm faktor dytësor që vihen në funksion të faktorit themelor. Faktori dytësor kurrë nuk është qëllim në vetvete.

Si të sigurohemi se nuk do të bëheni si të tjerët sa i përket pushtetit politik dhe parave?

Koncepti politik i Lëvizjes VETËVENDOSJE! nënkupton forcimin e shtetit, e jo të krerëve partiakë që gjenden në krye të institucioneve të shtetit. Forcimi i shtetit nënkupton dobësimin e krimit, meqenëse krimi i organizuar është organizim kundër shtetit. Ne kërkojmë Polici të Kosovës me kompetenca të plota, gjyqësi të pavarur të Kosovës, Doganë që shtrihet në tërë territorin e Kosovës, Ushtri të Kosovës e cila është institucion mbrojtës. Të gjitha këto janë institucione të cilat do ta luftonin korrupsionin dhe krimin e organizuar në mbrojtje të popullit dhe të së mirës publike. Mirëpo në qendër të tërë kësaj duhet të jetë qytetaria aktive e Kosovës, që jejmi duke e synuar tash e sa kohë, e cila duhet ta luftojë padrejtësinë nga çdokush dhe në çdo kohë. Secili udhëheqës i institucioneve duhet t’i frikësohen popullit. Vetëm kështu i shërbejnë atij.

Njerëzit Albinin më shumë e duan si ndërgjegje kombëtare, por jo për ta votuar...

Çka supozon kjo pyetje - që vota nuk duhet të jetë e ndërgjegjshme, apo që ndërgjegja nuk duhet të futet në institucione? Të dyja janë mendim i gabuar.

A mund të interpretohet vendimi për të hyrë në zgjedhje si moskonsistencë e Lëvizjes?

Aspak. Lëvizja VETËVENDOSJE! ka treguar konsistencë në qëllimet dhe kërkesat e saj. Vazhdon të jetë e tillë, parimore. Konkurrimi në zgjedhje është vetëm pasurim i strategjisë, metodë shtesë, e jo ndryshim i karakterit. Kjo e bën lëvizjen të vazhdojë të jetë konsistente në parimet e saj.

A do të hynit në koalicion me ndonjë parti?

Lëvizja VETËVENDOSJE! është e gatshme për bashkëpunim, mirëpo jo për bashkëpunim të pakushtëzuar. Kushtet nën të cilat Lëvizja është e gatshme të bashkëpunojë janë përputhjet programore, siç janë kundërshtimi i Planit të Ahtisaarit, procesit të privatizimit neoliberal ‘shit gjithçka dhe sa më lirë’, dhe atij të shkombëtarizimit. Ne po ashtu kërkojmë besimin ndërsjellë. Pa këto bashkëpunimi është i pamundshëm. Për ne më i rëndësishëm se sa bashkëpunimi si vlerë është çështja se për çka po bashkëpunojmë.

Nese pas zgjedhjeve dilni forca e pare politike, por jo e mjaftueshme per te krijuar qeveri si e vetem me kend do te beni kualicion apo do te mbetni ne opozite?

Koalicioni që është në kundërshtim me parimet tona politike dhe programore është i pamundshëm. Kështu që nuk do të hyjmë në kurrfarë bashkëpunimi me çfarëdo lloj foce politike që do të nënkuptonte heqje dorë nga parimet tona politike me të cilat Lëvizja synon krijimin e një Kosove më të mirë. Kjo edhe nëse do të mbetemi në opozitë.

A mund të ndodh që Lëvizja vetëm sa e kalon pragun zgjedhor, hyn në Kuvend, por mbetet e vogël?

Deputetët e Lëvizjes VETËVENDOSJE! nuk do të jenë deputetë të tillë çfarë i kemi parë deri tash. Jo deputetë konformistë të cilët kundërshtimet e tyre i shohin si investime për zgjedhjet e ardhshme, por deputetë të cilët besimin e shohin si obligim për kundërshtime, përpjekje kundër projekteve të dëmshme si dhe avancim i pakompromis i interesave qytetare e kombëtare. Nëse numri i deputetëve tanë është i vogël ne nuk do të ndalemi e as dëshpërohemi, por do ta vazhdojmë angazhimin drejt organizimit.

Pse duhet të votojmë kur dihet me siguri se askush nuk do të mund ta merr shumicën e, në anën tjetër, Lëvizja nuk hyn në koalicion me partitë kryesore?

Pjesëmarrja qytetare në procesin politik, cilado qoftë forma e tij - votë, referendum, demonstratë a protestë - nxitet nga pajtimi me programin dhe kërkesat që janë bazë e subjektit/aktivitetit politik. Lëvizja VETËVENDOSJE! u ofrohet qytetarëve si mënyrë dhe mjet për ndryshimin që ata e kërkojnë. Ky ndryshim nuk mund të bëhet duke ndryshuar koncepti politik për ndryshim, por pikërisht duke e synuar ndryshimin e sistemit politik që e pamundëson ndryshimin që kërkohet nga qytetarët. Kosovës i nevojiten mundësi të reja, mundësia për të pasur mundësi të reja. Dhe kjo arrihet jo duke ricikluar frymën e tashme, por duke e ndryshuar atë rrënjësisht. Për këtë vota duhet bërë një me votuesin, për shkak se votuesi është ai që e mundëson ndryshimin, e jo vetëm vota. Qytetarët duhet të jenë të gatshëm për angazhim në ndryshim, dhe në këtë angazhim vota është vetëm një hap. Lëvizja VETËVENDOSJE! nuk do të ndahet kurrë nga populli. Kjo është formula që e synojmë, sepse ka qenë formula e suksesshme e ndryshimeve kudo dhe kurdo.

Cilat janë qëllimet e Lëvizjes VETËVENDOSJE!?

Lëvizja VETËVENDOSJE! synon materializimin e vullnetit politik të popullit të Kosovës përmes së drejtës për vetëvendosje, që do të rezultonte në një Kosovë sovrane. Në situatën konkrete kjo nënkupton integritet territorial të garantuar nga Ushtria e Kosovës, integritet dhe pavarësi ekonomike që do të realizohej përmes kontrollit përmbi resurset minerale e natyrore dhe kapacitetet prodhuese, si dhe Kushtetutë e institucione sovrane e cila do të realizohej përmes ndryshimit të Kushtetutës ekzistuese të Kosovës, si dhe heqja e pushtetit ekzekutiv për misionet ndërkombëtare (ZCN, EULEX, UNMIK). Meqenëse pavarësia e Kosovës nuk u shpall përmes vetëvendosjes, përmes deklarimit të lirë të qytetarëve të Kosovës për të në referendum, ajo mbeti vetëm formë e zbrazët nga përmbajtja (që është sovraniteti). Lëvizja VETËVENDOSJE! synon mbushjen e kësaj pavarësie formale me sovranitet, që në fund do të rezultonte edhe me riformësimin e saj.

Vazhdimisht kemi dëgjuar kundër çkafit jeni. Por shumë rrallë për çka jeni.

Pozicionimi kundër është pozicion për. Këto nuk janë dy anë të së njëjtës medalje, madje as dy anë të njëjta të medaljes së njëjtë: këto janë një dhe e vetmja gjë. Kritika që Lëvizja VETËVENDOSJE! i ka bërë dhe vazhdon t’i bëjë projekteve politike që i janë imponuar popullit të Kosovës është kritikë e bazuar në parimet universale të drejtësisë, të cilat përmblidhen  në të drejtën për vetëvendosje si e drejtë politike dhe interes ekonomik. Dhe pikërisht përbrenda këtyre kornizave politiko-juridikoe kemi ngulmuar që statusi politik, juridik dhe ekonomik i Kosovës të jetë i përcaktuar nga populli sipas vullnetit të tij, e jo që ky status të jetë reflektim i kompromisit koniuktural. Koncepti ynë politik i bazuar në vetëvendosje, është bazë e demokracisë dhe të drejtave të njeriut. Vetëvendosja është bazë edhe e zhvillimit ekonomik, meqenëse është bazë e sovranitetit përmbi resurset ekonomike dhe kapacitetet zhvillimore të vendit, si dhe përdorim të tyre për mirëqenien e përgjithshme, e jo vetëm për interesat e veçanta e të pjesshme të pakicës.

Ju duket sikur të jeni kundër hyrjes së Kosovës në BE?

Ahtisaari është kundër hyrjes së Kosovës në BE. Plani i tij për Kosovën nuk e lejon aderimin e Kosovës në BE, meqenëse e shndërron vendin tonë në territor të ndarë përbrenda, dhe me institucione ndërkombëtare përmbi, të cilat e kanë sovranitetin mbi shtetin, dhe nuk janë të zgjedhura nga populli i Kosovës. Përderisa misionet ndërkombëtare janë pengesë e drejtpërdrejtë e ushtrimit të sovranitetit nga institucionet e Kosovës, decentralizimi etnik, i cili edhe ashtu është në kundërtshtim me parimet e BE-së për decentralizim, ia pamundësojnë Kosovës shtrirjen e sovranitetit në të ardhmen. BE është bashkësi e shteteve sovrane, të cilat lirshëm kanë pranuar ta delegojnë sovranitetin e tyre për një mori çështjesh në institucionet e BE-së, për t’i avancuar interesat e tyre. Lëvizja VETËVENDOSJE! konsideron se aderimi në BE është, para së gjithash, çështje interesi, dhe se ky aderim duhet bërë vetëm në përputhje me vullnetin e popullit të Kosovës, të shprehur lirshëm përmes referendumit. Ne jemi kundër imponimeve, meqenëse jemi për një popull sovran, të lirë nga shtrëngimet. Ne jemi që Kosova ta ketë mundësinë të anëtarësohet në BE, por jemi kundër sundimit të EULEX-it këtu. Plani i Ahtisaarit na bosnjëzon. E Bosnja e Hercegovina nuk ka gjasë të aderojë në BE, pikërisht për shkak se është territorialisht e institucionalisht e ndarë përbrenda.

Retorika e luftërave i përket shekullit të kaluar, Serbia është shtet fqinj, e jo armik. Pse nuk mereni me problemet reale të qytetarëve si korrupsioni dhe papunësia?

Serbia vazhdon të jetë armik yni. Dhe këtë e them me keqardhje, jo pse dua të kemi armiq me çdo kusht. Lufta e saj politike sot nuk është më pak e dëmshme se lufta e saj konvencionale dje. Ajo sot e ka bllokuar Kosovën në të gjitha fushat e veprimit. Strukturat e saj paralele përveç që e shkelin me të dy këmbët integritetin territorial të Kosovës, dhe e pamundësojnë shtrirjen e institucioneve të Kosovës nëpër 1/3 e territorit të vendit, janë edhe të përfshira në krime të drejtpërdrejta kundër vendit dhe qytetarëve të Kosovës. Serbia i ka djegur pikat kufitare në veri të vendit, e ka okupuar tërë infrastrukturën fizike të shërbimeve shtetërore, si dhe ka instaluar struktura policore, gjyqësore e infrastrukturore brenda territorit të Kosovës. Në secilin deklarim publik krerët shtetërorë të Serbisë shprehin qëndrimin e tyre kundër lirisë së popullit të Kosovës. Vërtetë Kosova ka edhe shumë probleme tjera, mirëpo të gjitha këto ndërlidhen me një burim – mungesën e lirisë së plotë dhe sovranitetit për Kosovën, e kjo është rrjedhojë e drejtpërdrejtë e kërkesave të Serbisë.

Pse jeni kundër negociatave me Serbinë kur Kosova ka aq shumë probleme teknike për t’i zgjidhur?

Serbia duhet së pari ta njeh të drejtën e Kosovës për vetëvendosje. Ky është kushti themeltar pa plotësimin e të cilit nuk mund të ketë kurrfarë dialogu me Serbinë. Ne jemi kundër negociatave me Serbinë të cilat për objekt kanë Kosovën, territorin dhe institucionet tona. Populli i Kosovës ka luftuar kundër Serbisë për t’u çliruar nga ajo, kështu që për sa i përket lirisë së Kosovës, integritetit territorial dhe sovranitetit të vendit tonë, nuk duhet të ketë kurrfarë negociatash. Ka shumë gjëra për të cilat Kosova duhet të bisedojë me Serbinë siç janë: pasuria e përbashkët e Jugosllavisë të cilën e ka trashëguar Serbia; reparacionet dhe shpagimi i dëmeve të luftës të shkaktuara nga Serbia; plaçkitja e vazhdueshme e qytetarëve të Kosovës nga regjimi serb gjatë viteve ‘90; shpagimi i dëmeve ekonomike (dëmtimi afarist dhe fizik i ndërmarrjeve tona shoqërore) të shkaktuara nga Serbia gjatë viteve ‘90; trupat e vrarë dhe të rrëmbyerit nga forcat serbe gjatë luftës së fundit, të cilët ende mbeten të pagjetur; zhdëmtimi për eksploatimin kolonial që Serbia ia ka bërë Kosovës prej vitit 1912; etj. Mirëpo negociatat me Serbinë nuk i kanë për objekt këto që i përmenda – aty negociohet vetëm Kosova, rregullimi territorial i saj dhe të drejtat sovrane për pakicën serbe në Kosovë. E këto jo vetëm që janë çështje që kanë të bëjnë me statusin, por, në kontekstin e Kosovës, janë vetë statusi. Sepse ka shumë dallim nëse Kosova do të bëhet shtet sikur Bosnja e Hercegovina, apo sikur, ta zëmë, Kroacia.

Politikat tuaja na shpiejnë në konfrontime. A nuk është rrugë më e mirë fqinjësia e mirë dhe bashkëpunimi me ndërkombëtarët?

Zgjidhjet e imponuara që bazohen vetëm në raport forcash e jo në drejtësi janë ato që prodhojnë destabilizim dhe krizë. Stabiliteti rajonal i proklamuar kohëve të fundit, është stabilitet i cili mbahet artificialisht në kurriz të shqiptarëve. Ashtu siç ishte krijuar artificialisht në kurriz të shqiptarëve stabiliteti më 1912. Shqiptarët dhe bota ishin dëshmitarë se ai ishte stabilitet i brishtë meqenëse ishte në kurriz të drejtësisë ndaj popujve. Sikur atëherë, ashtu edhe sot, vazhdimisht kërkohet nga shqiptarët të lëshojnë pe duke dhënë territore për t’ua kënaqur apetitet pushtuese fqinjëve, dhe këtë pastaj na e shesin si stabilitet. Ne jemi kundër padrejtësisë, për shkak se ajo sjell luftë. Prandaj kërkojmë që Kosova të jetë e lirë dhe e barabartë, në mënyrë që ta ketë mundësinë që vetë ta përcaktojë rrugën politike në të ardhmen. Dhe vetëm kështu mund të krijojmë marrëdhënie të mira dhe të qëndrueshme sikur me fqinjtë ashtu edhe me faktorët ndërkombëtarë. Sa kohë që shqiptarëve në Kosovë u mohohen të drejtat, përherë do të jemi të sunduar e të pazhvilluar. Dhe sa kohë që të tjerët na pranojnë vetëm si të nënshtruar, ata realisht nuk po na pranuakan, që do të thotë se as ne nuk duhet t’i pranojmë.

E keni përmendur shumë herë fjalën stabilitet. Pse konsideroni se stabiliteti është i keq?

Stabiliteti është stabilitet i diçkaje dhe stabilitet për diçka. Pra çka po stabilizojmë dhe për çka/kë po e ruajmë stabilitetin. Gjendja në Kosovë është shumë e rëndë dhe tejet rënduese për ta stabilizuar. Në njërën anë kemi politikanë të cilët pasurohen për çdo ditë, ndërkohë që e kemi popullin shumicë i cili varfërohet për çdo ditë. A ta stabilizojmë këtë gjendje? Kosova ka nevojë për zhvillim. Në rrafshin politik jemi të përjashtuar nga secili vendim që merret për ne. Pra kemi nevojë për hapësirë politike që ia lejon popullit të Kosovës pjesëmarrjen në vendimet madhore që kanë të bëjnë me të ardhmen e tij. Modaliteti i kësaj pjesëmarrjeje mbase edhe mund të diskutohet, mirëpo domosdoja e saj nuk mund të përjashtohet si parim. Një ndryshim i tillë është rrënjësor. Në rrafshin ekonomik jemi duke arritur shkallë të reja të varfërisë dhe mungesës së perspektivës. Papunësia po shkon duke u rritur, ndërkohë që pasuritë e Kosovës, kur përdoren, zakonisht i shërbejnë pasurimit të një pakice. Rrjedhimisht kemi nevojë për një kurs ekonomik i cili e synon zhvillimin dhe i cili ia njeh popullit sovranitetin përmbi resurset ekonomike dhe kapacitetet zhvillimore të vendit. Në rrafshin shoqëror shërbimet publike janë vendosur në shënjestër të pushtetit i cili vazhdimisht po i shkatërron ato për t’i hapur rrugë sektorit privat. Kështu na janë shkatërruar arsimi e shëndetësia, furnizimi me ujë e mbledhja e mbeturinave, rrugët, trotuaret dhe urbanizmi në përgjithësi. Në njërën anë po na rritet varfëria, e në anën tjetër ka ngecur mbrojtja sociale të cilën e kemi madje më të dobëten në rajon. Kosovës i nevojitet një shtet që ia siguron hapësirën dhe mundësinë për zhvillim shoqërisë së saj. Stabiliteti i cili po na kërkohet është rrënues për ne, ndërkohë që Kosova ka nevojë për zhvillim që doemos do ta lëvizte vendin nga vendnumërimi. Por edhe do të paraqiste pikënisje të përparimit.

Çka do të kishit bërë në vend të negociatave me Serbinë dhe Planit të Ahtisaarit?

Zgjidhja duhet të jetë popullore dhe vetëm si e tillë do ta kishte përkrahjen e popullit. Deklarimi i lirë i qytetarëve të Kosovës në referendum për çështjet e rëndësisë jetike dhe afatgjate për Kosovën, do t’ia kthenin drejtësinë dhe dinjitetin këtij populli. Një deklarim i tillë do të ishte bazë e shpalljes së pavarësisë së Kosovës, e cila nuk do të bazohej në marrëveshjet koniukturale dhe interesat e stabilitetit rajonal, por në vullnetin e qytetarëve dhe për interesat e tyre. Rrjedhimisht kjo do të ishte bazë e shtetit sovran të Kosovës, i lirë nga kushtëzimet e brendshme e të jashtme të cilat vijnë si pasojë e koncesioneve të bëra ndaj Serbisë, e të cilat janë materializuar në Planin e Ahtisaarit. Kur Mali i Zi e shpali pavarësinë, këtë e bëri në bazë të referendumit, dhe vetëm pastaj deputetët e votuan këtë deklarim të qytetarëve.

Në disa qëndrime, si për Planin e Ahtisaarit, përputheni me Serbinë...

Qëndrimi ynë ka qenë dhe mbetet thelbësisht i ndryshëm nga ai i Serbisë për Kosovën. Ne jemi që për Kosovën të vendos vetëm populli i saj. Serbia është që për Kosovën të vendos vetëm ajo. Këto dy qëndrime janë radikalisht përjashtuese sikur asgjë tjetër. Dhe ato janë përjashtuese jo vetëm në parim, ku ky yni ia garanton hapësirën politike popullit ndërkohë që i Serbisë ia garanton atë një pushteti kolonizator, mirëpo edhe në rezultat. Qëndrimi ynë politik do e shndërronte Kosovën në një vend sovran, unik territorialisht e institucionalisht, të lirë për ta ndjekur kursin e vet ekonomik e politik, ndërkohë që Serbia kërkon një Kosovë të ndarë përbrenda institucionalisht e territorialisht, përgjatë vijave etnike, ndarje të cilën institucionet e Kosovës e quajtën decentralizim.

Pse jeni kundër proceseve moderne si privatizimi e decentralizimi, dhe si mendoni t’i ndalni këto procese kur dime varësinë tonë ndaj ndërkombëtarëve?

Koncepti ynë politik parashtron pikat që duhen plotësuar për ta bërë Kosovën sipas vullnetit politik të shumicës. Kjo është zgjidhja e vetme demokratike dhe e drejtë, dhe cilido projekt që nuk e përmbush në tërësi vullnetin politik të qytetarëve të një vendi, është projekt antidemokratik.

E një projekt i tillë antidemocratik është Plani i Ahtisaarit, për shkak se na është sipërvendosur pa na pyetur fare, dhe për shkak se e dëmton interesin e shumicës për t’ia kënaqur apetitet Serbisë. Ne nuk jemi kundër decentralizimit po të kishte qenë ky vërtet një proces i afrimit të pushtetit te qytetari dhe fuqizim i pushtetit lokal në drejtim të ngritjes së kujdesit ndaj qytetarëve.

Mirëpo në Kosovë po zbatohet një proces tjetër - ai i konsolodimit të pushtetit të Beogradit përmbi një pjesë të territorit të Kosovës, i cili jo vetëm që e largon pushtetin nga qytetarët e Kosovës, por edhe nga pushteti qendror i vendit. Këtë Serbia nuk e do për t’ua përmirësuar jetën serbëve në Kosovë, por për ta fuqizuar pushtetin e vet brenda Kosovës. Ndërkohë që privatizimi i gjithçkaje ekonomike, apo me potencial ekonomik, është njëri prej modeleve që është përdorur nëpër botë, dhe që ka shkatërruar më shumë sesa ka ndërtuar ekonomi.

Ekonomia e Kosovës ka nevojë të ndërtohet meqenëse të shkatërruar e kemi. Kështu që duhet t’ia përshtasim një model zhvillimi i cili bazohet në bazë të veçantive tona si shtet, e jo në bazë të përvojës, e aq më pak të interesave, të tjetërkujt. Sot projekti neoliberal konsiderohet i dështuar dhe, madje, as BE-ja më nuk është duke e përqafuar një model të tillë ekonomik.

Vendet që e kanë njohur Kosovën si shtet të pavarur, e kanë njohur shtetin e jo Planin e Ahtisaarit. Kur njihet një shtet formalisht njihet e drejta e atij populli për ta përcaktuar vetë modelin e qeverisjes, organizimin territorial, si dhe modelin ekonomik të zhvillimit.

Cili është qëndrimi i Lëvizjes VETËVENDOSJE! për ndarjen e Kosovës?

Lëvizja VETËVENDOSJE! është kundër ndarjes së Kosovës. Kur themi vetëvendosje mendojmë për vetëvendosje për popullin e Kosovës në kufijtë të cilët Kosova i ka. Ne e kemi kundërshtuar procesin e decentralizimit i cili i është imponuar popullit të Kosovës përmes negociatave me Serbinë dhe Planit të Ahtisaarit sepse pikërisht ky proces na e ndan së brendshmi vendin duke krijuar kantone autonome përbrenda territorit, dhe duke ndarë e privilegjuar në kompetenca institucionet lokale të këtyre kantoneve.

Nëse jeni për vetëvendosje, pse nuk jeni për vetëvendosjen e serbëve në veri, ose për atë të Republikës serbe në Bosnjë dhe Hercegovinë?

Vetëvendosja është e drejtë e cila gëzohet nga popuj apo territore në rrethana të caktuara dhe sipas disa kritereve të caktuara. Parimi i vetëvendosjes është bërë pjesë e parimeve universale të së drejtës përgjatë procesit të dekolonizimit në rrafshin gobal, që mori hov veçanërisht pas Luftës së Dytë Botërore. Së pari e drejta e vetëvendosjes nuk i takon pjesëve integrale të një shteti a entiteti politik të caktuar. Rrjedhimisht komunat veriore të Kosovës, me shumicë serbe, nuk mund ta gëzojnë të drejtën për vetëvendosje, për shkak se janë njësi administrative të rregullimit territorial të Kosovës. Pastaj edhe aspekti historik është tejet i rëndësishëm karshi vetëvendosjes. Komunat në veri nuk kanë pasur popullsi të koncentruar serbe deri vonë, dhe përqendrimi i pakicës serbe në to ka qenë pjesë e një projekti politik të spastrimit etnik dhe fragmentarizimit territorial të Kosovës nga pushtetet e Serbisë. P.sh. pjesa veriore e Mitrovicës është spastruar etnikisht nga shqiptarët gjatë vitit 2000 nga strukturat paralele të Serbisë të cilat në shkurt të këtij viti kishin vrarë 14 shqiptarë dhe  kishin dëbuar gjithsejt 11,364 persona nga atje. Pjesa veriore e Mitrovicës është shndërruar me shumicë serbe në këtë moment dhe me këto mjete. E njëjta gjë ka ndodhur edhe në Bosnjë dhe Hercegovinë ku Republika Serbe është krijuar si rrjedhojë e spastrimit etnik dhe gjenocidit atje.

Si mendoni se i mundshëm integrimi i veriut të Kosovës pa përdorimin e dhunës?

Së pari duhet të dakordohemi për një gjë: mbajtja e veriut jashtë rrjedhave politike, ekonomike e shoqërore të Kosovës, është i dhunshëm, dhe mundësohet vetëm përmes dhunës. Kjo dhunë ushtrohet nga strukturat paralele të Serbisë, të cilat kanë historik të bujshëm të dhunës prej vitit 1999. Gjëja më e rëndësishme në Kosovë sot, në aspektin e garantimit të integritetit territorial, është shthurja e këtyre strukturave dhe pamundësimi i veprimit të tyre brenda territorit të vendit. Pjesëtarët e strukturave paralele serbe duhet arrestuar, pasi që të jetë përgatitur, e mbështetur me fakte, akuzat kundër tyre. Duhet dëshmuar se strukturat paralele të Serbisë, përveç krimit ndaj Kosovës, janë të përfshira edhe në krime ndaj qytetarëve të Kosovës, sikur ndaj shqiptarëve, ashtu edhe ndaj pakicave përfshirë serbët. Kjo do ta bënte ndarjen e domosdoshme të strukturave paralele nga serbët e Kosovës. Njësitet speciale të policisë së Kosovës duhen vendosur dhe qëndruar vazhdimisht në pjesën veriore të vendit përderisa atje të jetë gjendja e jashtëzakonshme (e cila natyrisht do të duhej shpallur). Askund sot nuk është më i nevojshëm shtimi i pranisë së policisë se sa në pjesën veriore të Kosovës. Në 18% të territorit të Kosovës shërbejnë 75 policë apo 1.2% e kësaj policie që, marrë parasysh gjendjen e sigurisë atje, është plotësisht e pamjaftueshme. Po ashtu duhet ndërtuar një bazë të njësiteve speciale në veri.  Ndërkohë që duhet të nxitet një proces i gjallërimit ekonomik të asaj pjese të vendit. Kjo më së miri bëhet përmes revitalizimit të Trepçës, ku do të punësoheshin një numër i madh  i personave. Kjo është mirë për veriun e vendit dhe është shumë mirë për tërë Kosovën.

A mendoni se veriu mund të integrohet me dhunë?

Veriu duhet integruar, dhe integrimi duhet bërë edhe me përdorimin e forcës. Ekziston një dallim i qartë mes përdorimit të forcës që e bëjnë strukturat e organizuara shtetërore për ta luftuar krimin, dhe përdorimit të dhunës që mund ta bëjnë struktura të organizuara shtetërore në kushte kolonizimi e pushtimi ndaj popullsisë së një vendi. Dërgimi i forcave policore në pjesën veriore të vendit, për ta luftuar krimin e mishëruar në strukturat paralele të Serbisë dhe, më me rëndësi, për ta integruar territorialisht Kosovën dhe për ta shtrirë sovranitetin institucional në atë pjesë të vendit, nuk është dhunë. Shteti ka monopol përmbi të drejtën e ushtrimit të forcës, dhe sa kohë që brenda një territori të caktuar këtë monopol ia pamundësojnë struktura të cilitdo shtet, atëherë rruga e vetme mbetet intervenimi kundër tyre. Ose heqja dorë nga ajo pjesë e territorit.

A jeni kundër KFOR-it?

Ne nuk jemi kundër pranisë së NATO-s në Kosovë. Megjithatë kjo prani duhet ta ndryshojë mandatin. KFOR-i është në Kosovë në bazë të Marrëveshjes së Kumanovës e nënshkruar mes forcave të NATO-s dhe Ushtrisë kriminale jugosllave. Kjo Marrëveshje është baza ushtarake e Rezolutës 1244, dhe si e tillë ajo është në kundërshtim të plotë me vullnetin dhe aspiratat e qytetarëve të Kosovës. NATO-ja është e mirëseardhur në Kosovë, mirëpo kjo prani duhet të bazohet në një marrëveshje të re mes institucioneve sovrane të Kosovës dhe NATO-s, marrëveshje e cila bëhet edhe me shtetet tjera në të cilat janë forcat e NATO-s, e e cila njihet si Marrëveshja për Statusin e Forcave (Status of Forces Agreement, SOFA). Është e papranueshme, dhe madje e rrezikshme, që shtetet të cilat nuk e kanë njohur pavarësinë e Kosovës apo janë aktivisht të angazhuara kundër pavarësisë së Kosovës të kenë te stacionuara forca të tyre në Kosovë.

Pse nuk është FSK një institucion që rrjedh nga vullneti i popullit të Kosovës dhe dëshmorëve të luftës?

Vullneti politik i popullit të Kosovës, ashtu edhe siç është shprehur në mënyra të ndryshme përgjatë historisë, është Kosova sovrane dhe e pavarur. Për ta themeluar një Kosovë të tillë, natyrisht se janë të domosdoshme institucione të cilat e ushtrojnë, por edhe e garantojnë këtë sovranitet dhe integritetin territorial. E këtu, institucion i pazëvendësueshëm është Ushtria e Kosovës. Diçka që FSK-ja nuk është. FSK-ja është rrjedhojë e  koncesioneve ndaj Serbisë dhe sponzorëve të negociatave në Vjenë, ku edhe u ngjiz ideja e FSK-së, si një forcë sigurie e cila formalisht duket si ushtri (me uniforma dhe pjesëtarë të rregullt) por nuk është e tillë në përmbajtje (është forcë për ndërhyrje në raste të katastrofave, ligjërisht nuk i ka asnjë prej detyrave të cilat do të duhej t’i kishte një ushtri e rregullt, ka kufizime në numër të pjesëtarëve, si dhe në lloje dhe sasi të armatimit, nuk ka të drejtë në rekrutim, etj.) Këto kufizime dhe kjo zbrazje përmbajtësore e formës nuk mund të jetë vullneti i popullit e as i dëshmorëve që dhanë jetën për liri, meqenëse ky vullnet, sikur çdo vullnet, është për përmbajtjen dhe qenien domethënëse të institucioneve.

Pse thoni që FSK-ja nuk është ushtri?

FSK nuk është ushtri së pari për shkak se vet misioni i FSK nuk ka asgjë të përbashkët me ushtri. Përderisa ushtria e çdo shteti sovran ka si qëllim mbrojten e sovranitetit, pavarësisë dhe integritetit territorial, mbrojtjen e popullit në kohë paqeje, krize apo lufte si dhe mbrojtja e interesave kombëtare, misioni i FSK-së është reagimi ndaj krizave brenda dhe jashtë Kosovës, operacionet e mbrojtjes civile si dhe ndihma ndaj autoriteteve civile në rast të fatkeqësive natyrore si dhe detyra tjera humanitare. Pra qartazi vërehet dallimi. Po ashtu edhe vet fakti se FSK  është e armatosur lehtë me këtë as për së afërmi nuk i përngjan nje ushtrie të armatosur mjaftueshëm për të përmbushur qëllimet që përmendëm më lart. Paqartësia e zinxhirit komandues të FSK-së nuk i përgjigjet vetëm ministrit të ministrisë përkatëse apo kryetarit të shtetit por para së gjithash direkt është e subordinuar ndaj një misioni të huaj si KFOR-i dëshmon për impotencen e saj në plotësimin e misionit të vet e lëre më të një ushtrie të vërtetë.

Si mund ta mbajmë ushtrinë me këtë buxhet të vogël?

Problemi nuk është financiar por ligjor. Kosova nuk ka ushtri jo për shkak të mungesës së financave, por për shkak se kjo e drejtë po na mohohet nga projektet e jashtme politike. Kosovës po i mohohet e drejta për të pasur ushtri. Sa i përket financave, kjo është një çështje tjetër. Është e vërtetë se buxheti i Kosovës nuk është kushedi se sa i madh, mirëpo është po ashtu më se e vërtetë që ushtria nuk është një gjë që ndërtohet për një ditë, dhe investimet në të janë të vazhdueshme. Vetëm gjatë luftës së fundit me miliona para të shqiptarëve që jetojnë jashtë Kosovës ishin dhënë për Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës, dhe të cilat e kishin mundësuar armatosjen e ushtarëve të UÇK-së. Këto pastaj me një lëvizje të lapsit i dorëzuan dhe shkatërruan politikanët e Kosovës në Rambuje dhe pastaj me Marrëveshjen për çarmatosjen e UÇK-së. Tash të njëjtit na thonë se ne nuk mund ta financojmë ushtrinë.

Pse të shpenzojmë për ushtri kur kemi KFOR-in këtu që na mbron?

KFOR-i është këtu, por nuk e kemi. KFOR-i është forcë me mandat të caktuar dhe me komandë jashtë Kosovës, i cili vepron vetëm përbrenda përmbushjes së mandatit i cili rrjedh nga Marrëveshja e Kumanovës dhe Rezoluta 1244. E kemi parë se si KFOR-i asnjëherë nuk ka reaguar kundër strukturave paralele të Serbisë, pavarësisht aktivitetit të tyre në Kosovë, vetëm e vetëm për ta mirëmbajtur stabilitetin politik rajonal. Kosovën do ta mbronte Ushtria e Kosovës, për shkak se ushtarët e Kosovës kanë interes edhe personal në këtë mbrojtje. Çfarëdo mangësi apo vonesa në përgatitjen dhe funksionalizimin e plotë të Ushtrisë së Kosovës do të duhet të plotësohej me marrëveshje bilaterale për mbrojtje të nënshkruara me Shqipërinë, dhe nëse ka nevojë, me shtetet tjera mike ndaj Kosovës. NATO-ja fatkeqësisht është organizatë mbikombëtare e cila nuk e ka njohur Kosovën si shtet, dhe në të cilën aderojnë shtete të cilët janë aktivisht të angazhuara kundër pavarësisë së Kosovës. Këto nuk na mbrojnë dot.

Si mendoni që duhet të zhduken strukturat paralele të Serbisë?

Gjëja më e rëndësishme në Kosovë sot, në aspektin e garantimit të integritetit territorial, është shthurja e strukturave paralele të Serbisë dhe pamundësimi i veprimit të tyre brenda territorit të vendit. Pjesëtarët e strukturave paralele serbe duhet arrestuar, pasi që të jenë përgatitur, e mbështetur me fakte, akuzat kundër tyre. Duhet dëshmuar se strukturat paralele të Serbisë, përveç krimit ndaj Kosovës, janë të përfshira edhe në krime ndaj qytetarëve të Kosovës, sikur ndaj shqiptarëve, ashtu edhe ndaj pakicave përfshirë serbët. Kjo do ta bënte ndarjen e domosdoshme të strukturave paralele nga serbët e Kosovës. Njësitet speciale të policisë së Kosovës duhen vendosur dhe qëndruar vazhdimisht në pjesën veriore të vendit përderisa atje të jetë gjendja e jashtëzakonshme (e cila natyrisht do të duhej shpallur).

Çka janë strukturat paralele?

Strukturat paralele janë institucione të pushtetit të Serbisë të cilat funksionojnë dhe ofrojnë shërbime brenda territorit të Kosovës. Ato janë struktura politike, të sigurisë, shërbime publike e struktura administrative, të cilat duke u mbajtur gjallë nga Serbia, e mbajnë Serbinë gjallë në Kosovë. Ato janë struktura ilegale dhe absolutisht jo legjitime. Por janë toleruar dhe tolerohen nga secili pushtet në Kosovë prej vitit 1999, qoftë ai pushtet vendor apo ndërkmobëtar.

Si do ta përshkruanit strategjinë e Serbisë brenda Kosovës që nga pavarësia?

Pas shpalljes së pavarësisë së Kosovës Serbia ka zbatuar strategji të dyfisht në Kosovë. Në pjesën veriore të Kosovës Serbia ka zbatuar një strategji agresive të thellimit të ndarjes së vendit dhe frikësimit të mëtutjeshëm të pak shqiptarëve që kanë mbetur në atë pjesë. Ndërkohë që në pjesën lindore Serbia i ka urdhruar strukturat e saj paralele që ta marrin një pozicion më të modëruar karshi institucioneve të Kosovës, përherë duke mos i pranuar ato, por duke e toleruar një prani të lehtë të tyre aty. Kjo për shkak se në këtë pjesë të Kosovës Serbia është e interesuar ta konsolidojë pushtetin njëherë para se ta shpërfaq funskionimin agresiv të strukturave të saj. Përderisa në pjesën veriore Serbia dogji, okupoi, uzurpoi dhe shkatërroi infrastrukturën fizike të Kosovës, në pjesën lindore ajo merrej me investime në infrastrukturë, dhe me ndërtimin e shtëpive për serbët, duke ia përshtatur kështu kthimin qëllimeve të veta territoriale për lidhje dhe zgjerim të enklavave në Anamoravë.

Ka qenë e pamundshme për UNMIK-un dhe EULEX-in të zhduken strukturat paralele?

UNMIK-u e as EULEX-i kurrë nuk e kanë pasur vullnetin politik për t’ua pamundësuar funksionimin strukturave paralele në Kosovë. Kjo për shkak se këto organizata varen nga vendimet politike të cilat bazohen në konsensus mes shumë shteteve, prej të cilave jo të gjitha kanë qëndrim të njëjtë për Kosovën, dhe të cilat kanë për bazë stabilitetin rajonal. Si të tilla këto misione, kur i bëjnë llogaritë e tyre politike, interesi i Kosovës dhe drejtësia nuk futen fare në ekuacion, por vetëm reagimi i Serbisë dhe stabiliteti, apo mundësia destabilizuese e Serbisë. Prandaj janë toleruar strukturat paralele të Serbisë, për ta mbajtur Serbinë të qetë. Por ne mendojmë se po të ekzistonte vullneti politik atëherë do të ishte shumë e lehtë si për UNMIK-un, EULEX-in apo KFOR-in t’i shpërbëjnë strukturat paralele.

Kosova de facto është e pavarur

Kjo fjali është shpikur nga Ibrahim Rugova, për t’u shndërruar pastaj në diskursin qendror të të gjithë politikës shqiptare në Kosovë. Pavarësia de facto e Kosovës është iluzion. Një shtet i pavarur nuk udhëhiqet nga ndonjë mision i cilitdo shtet apo organizatë mbikombëtare.

Ai udhëhiqet nga institucionet të cilat janë të krijuara në bazë të vullnetit politik të popullit të cilit i shërbejnë, punojnë për ta jetësuar atë vullnet dhe interes të popullit, dhe janë të zgjedhura nga ai popull.

Kosova udhëhiqet nga UNMIK-u. Baza juridike që i themelon IPVQ-të është Rregullorja e UNMIK-ut 2001/9, Korniza Kushtetuese, e jo kushtetuta e vendit që paraqet organin më të lartë juridik të vendit si dhe kontratën shoqërore mes pushtetit dhe popullit.

Korniza kushtetuese nuk është kontratë mes pushtetit dhe popullit, për shkak se populli nuk ka vendosur për të, por kontratë mes IPVQ-ve dhe UNMIK-ut, ku UNMIK paraqet pushtetin ndërsa IPVQ zëvedësimin për popullin. Kuvendi i Kosovës i debaton dhe më pas miraton ligjet për Kosovën. Këto ligje doemos duhet të kalojnë përmes UNMIK-ut, ku duhet ta dëshmojnë pranueshmërinë e tyre nga pushteti i vërtetë.

Vetëm pasi që ta kalojnë këtë test ato shndërrohen në rregullore dhe e fitojnë plotfuqishmërinë juridike. Qeveria e Kosovës ishte dashur të jetë dega e ekzekutivit të pushtetit. Megjithatë, ajo nuk kontrollon asnjë aspekt të jetës së qytetarëve të Kosovës, edhe pse ngërthen brenda vetes një pjesë të madhe të ministrive me emra të mëdhenj. Qeveria e Kosovës nuk e kontrollon buxhetin e Kosovës.

Ky buxhet, së bashku me politikën fiskale për të, duhet të miratohet nga Këshilli Ekonomik Fiskal, për t’u realizuar në përditshmëri. Këshilli Ekonomik Fiskal është organ që qeveriset nga Shtylla e IV e UNMIK-ut. PrapëUNMIK-u! Policia është në duar të UNMIK-ut, ani pse qeveria e ka Ministrinë e Rendit.

Gjyqësia është po ashtu në duar të UNMIK-ut, përkundër themelimit të Ministrisë së Drejtësisë. Privatizimin e ka nën kontroll AKM-ja, e jo qeveria. Minierat, KEK-un i kontrollon po ashtu AKM-ja e jo Ministria e Energjetikës dhe Minierave.

Rezoluta 1244 e Këshillit të Sigurimit të OKB-së, përveç tjerash, është shumë e dëmshme edhe në një aspekt tjetër: popullit të Kosovës ia ushqen iluzionin e lirisë dhe mëvehtësisë (meqenëse ia pezullon sovranitetin Serbisë mbi Kosovë, pra i largon forcat e armatosura të Serbisë nga Kosova, duke e lehtësuar kështu okupimin klasik), duke ia lënë derën hapur Serbisë për rianeksim të Kosovës (përmes ruajtjes së sovranitetit nominal, gjë që e bën Serbinë të pushtetshme në Kosovë).

Kjo ka ndikuar që në njërën anë populli i Kosovës të relaksohet, duke e jetuar lirinë që nuk është e tillë, ndërsa në anën tjetër e bën Serbinë vigjilente dhe aktive në përpjekje për rijetësimin e planeve të tyre hegjemoniste/territoriale ndaj Kosovës.

Prandaj, zgjimi politik dhe diplomatik i Serbisë ishte kaq i shpejtë dhe i suksesshëm, ndërsa gjumi dhe relaksimi i shqiptarëve kaq i gjatë – për shkak se Serbia, përgjatë këtyre shtatë viteve e shihte shansën që ta rimarrë Kosovën në të ardhmen, ndërsa disa njerëz në Kosovë mendonin se e kishte marrë atë. Prej këtu rrjedh iluzioni i pavarësisë de facto të Kosovës, dhe ky është dëmi që shkakton të menduarit e tillë.

Gati u bë pavarësia, ju të VETËVENDOSJE!-s po e prishni

Atyre që iu kujtohen vitet e 1990-ta sigurisht se iu kujtohen edhe premtimet e përjavshme se si viti i ardhshëm do të jetë ai i pavarësisë. Viti 2006 është viti i gjashtëmbëdhjetë që kur e dëgjojmë se pavarësia është gati duke ardhur. Për më tepër, ky është viti i gjashtëmbëdhjetë që kur dëgjojmë se si qëndrimi duarkryq është ndihma e vetme që mund t’ia japim Kosovës, dhe mënyra e vetme se si do ta fitojmë lirinë.

A fitohet ndonjë gjë duke ndenjur duarkryq? Jo. Fëmija që nuk qanë ushqehet më rrallë. Liria nuk po na jepet, për shkak se ajo fitohet. Ajo nuk na është dhënë gjatë viteve të nëntëdhjeta, duke qenë se shqiptarët e Kosovës i ishin nënshtruar një politike të gabuar pasive, dhe si të tillë nuk e dëshmonin vendosmërinë e tyre për shtet të pavarur dhe sovran.

Ajo nuk na u dha pas luftës çlirimtare për shkak se politikanët në Rambuje vendosen që ta ndalin luftën pa u çliruar, dhe ta pranojnë varësinë nga Serbia. Pavarësia nuk na u dha gjatë këtyre shtatë viteve të pas ‘99ës për shkak se populli nuk i vazhdoi përpjekjet duke besuar, gabimisht, në mundësinë institucionale të arritjes së lirisë. Këto institucione nuk mund ta arrijnë pavarësinë për shkak se baza e tyre juridike dhe politike (1244, rrjedhimisht Korniza Kushtetuese) e synon të kundërtën – autonominë substanciale në kuadër të Serbisë.

Negociatat nuk do ta sjellin pavarësinë për shkak se ato synojnë kompromisin mes qëndrimit të Kosovës dhe atij të Serbisë. Ai duhet të jetë pika në mes të pavarësisë dhe Kosovës si pjesë e pandashme e Serbisë.

Prandaj plani i Ahtisaarit nuk e përmend pavarësinë. Pra, të thuhet se pavarësia po bëhet, por mos ta prishim tash në fund, është mashtrim. Kemi dëgjuar shumë herë të na thuhet nga zërat zyrtar se pavarësia është e pashmangshme.
Nëse qenka e pashmangshme, atëherë nuk ka se si të prishet?

Pashmangshmëria nuk e lejon as hapësirën më të vogël për shmangie. Po ta lejonte, atëherë nuk do të ishte pashmangshmëri. Ajo ka kuptim vetëm në të qenit absolut. Ky proces politik po na dërgon drejt një robërie të re. Si i tillë ai duhet të prishet. Si i tillë ai edhe do të prishet.

Posa të bëhemi të pavarur serbët ikin nga Kosova

Serbët nuk ikën nga Kosova gjatë vitit 1999. Pjesa më e madhe e tyre u rigrupuan dhe u koncentruan nëpër enklava serbe në Kosovë për të fituar peshë politike dhe homogjenitet territorial. Ky ishte urdhëri i Serbisë, për shkak se kështu ishte përpiluar plani nga Serbia. Gjatë këtyre shtatë viteve Serbia punoi pandalë në avansimin e barrikadimit territorial të Serbëve të Kosovës.

Këtë po e finalizon me procesin e decentralizimit. Ky proces po e krijon entitetin autonom të Serbisë brenda Kosovës. Ky entitet autonom, sipas planit të Serbisë të pranuar si nga bashkësia ndërkombëtare, ashtu edhe nga kinsenegociatorët e Kosovës, do të funksionojë në mënyrë plotësisht të pavarur nga pjesa tjetër e Kosovës.

Në këtë Serbia nuk insiston për t’i nxitur serbët e Kosovës ta lëshojnë Kosovën, por pikërisht për të kundërtën: që t’i detyrojë ata të rrinë. Serbët e Kosovës nuk kanë nevojë të shkojnë të jetojnë në Serbi për shkak se do ta kenë Serbinë në Kosovë. Shumë herë dëgjohen zëra që thonë se Serbia nuk e ka fuqinë financiare për t’i mbajtur strukturat e veta këtu. Qendra Koordinuese e Qeverisë së Serbisë për Kosovën shpenzon afër 50 milionë euro në vit për t’i finansuar strukturat paralele në Kosovë.

Vetëm gjatë vitit 2005 Serbia ka shitur në Kosovë mallra me vlerë prej 175 milionë eurosh. Tatimi nga ky eksport natyrisht që shfrytëzohet edhe për pushtetin e Serbisë në Kosovë. Kosova është rentabile për Serbinë.

Të mendohet se Serbia nuk ka mundësi financiare t’i mbajë këto struktura të veta në Kosovë është absurd. Si e financoi ajo okupimin e vet të Kosovës që nga viti 1913?

Teza se serbët e Kosovës do ta lëshojnë Kosovën pas pavarësimit të saj është gënjeshtër e lansuar nga Serbia, dhe ajo është bërë në kuadër të shpifjeve diplomatike të Serbisë se kinse liria e Kosovës do të nënkuptonte spastrim etnik. Entiteti autonom serb brenda Kosovës po krijohet pikërisht për ta penguar këtë pavarësi.

Serbia përmes serbëve të Kosovës dëshiron ta pengojë pavarësimin e Kosovës nga ajo, dhe t’i shfrytëzojë ata për ta riokupuar Kosovën në të ardhmen. Prandaj ata nuk do të ikin në asnjë situatë. Për shkak se këtë nuk do ta lejonte Serbia.

Vetë i kemi zgjedhur këta politikanë

Prej vitit 1999 në Kosovë janë organizuar gjithsej 4 procese 'zgjedhore', dy prej të cilave kanë qenë edhe të ashtuquajturat ‚zgjedhje të përgjithshme', ku janë votuar deputetët e kuvendit.

Dalja e votuesve në zgjedhje e ka përcjellë trendin e rënies së vazhdueshme - nga mbi 80% të votuesve të regjistruar në zgjedhjet e para lokale të mbajtura në vitin 2000, deri në 49% në zgjedhjet e fundit të përgjithshme të mbajtura në vitin 2004. Kjo paraqet vetëm njërën anë të problemit, atë më të voglën.

Ana më e madhe e problemit - ajo që e përjashton zgjedhjen nga realiteti politik në Kosovë - është zanafilla dhe baza juridike e institucioneve në Kosovë. Kjo është Korniza Kushtetuese e cila është njëra prej rregulloreve të UNMIK-ut (2001/9), dhe rrjedhojë e Rezolutës 1244.

Rezoluta 1244 është miratuar nga Këshilli i Sigurimit të OKB-së ku zëri i qytetarëve të Kosovës nuk është përfillur fare. Si e tillë ajo ua imponon qytetarëve të Kosovës një status të padëshiruar, e jo një të tillë që ne do ta zgjedhnim.

Rezoluta 1244 është niveli i parë i largimit të pushtetit nga populli i Kosovës, për shkak se ajo e ngurtëson vullnetin e popullit të Kosovës në të kundërtën e tij – nga vullneti për shtet me sovranitet të plotë në territor me autonomi substanciale të integruar në Serbi. 1244-shi e instalon UNMIK-un në Kosovë si pushtet absolut jodemokratik.

UNMIK-u, si strukturë pushteti e imponuar nga jashtë e jo e zgjedhur nga populli, vazhdon ta mbajë pushtetin mbi të gjitha sferat shoqërore në Kosovë (politikë, ekonomi, ushtri, arsim, shëndetësi, etj.).

Kështu UNMIK-u paraqet nivelin e dytë të largimit të pushtetit nga populli i Kosovës, meqenëse e anulon edhe vetë autonominë substanciale, duke e marrë pushtetin në duart e veta, dhe kështu duke mos ia lejuar popullit të territorit autonom ta kenë një qeverisje të veten.

UNMIK-u pastaj i krijon IPVQ-të për vetëm një qëllim - krijimin e iluzionit të vetëqeverisjes dhe lirisë, për ta maskuar kështu pushtetin që ai e mbanë. Janë pikërisht këto institucione për të cilat qytetarët e Kosovës ftohen të dalin në zgjedhje.

Por zgjedhja fundamentale në Kosovë do të ishte përcaktimi i bazës shoqëroro-juridike të organizimit të shtetit (që do të përcaktohej me kushtetutë). Më pastaj, mbi këtë bazë do të ndërtoheshin institucionet që do ta reflektonin vullnetin e popullit të Kosovës.

Dhe vetëm pastaj do të kishim zgjedhje të vërteta, parti të vërteta politike, që do të paraqitnin alternativa të vërteta politike. Të tilla çfarë janë, IPVQ-të paraqesin vullnetin e popullit të Kosovës të kthyer kokëposhtë - prej shtetit sovran të qeverisur nga përfaqësues të popullit në territor autonom të qeverisur nga jashtë.

Politika e modernitetit në thelb të së cilës qëndron shteti kombëtar i qytetarëve sovran, që qeveriset nga parlamentet demokratike, është kthyer me kokë teposhtë në Kosovë, pra është shndërruar në territor josovran, që udhëhiqet nga struktura jodemokratike të emëruara nga lartë.

Këtë nuk e kemi zgjedhur ne, për shkak se asnjë popull nuk e zgjedh me vetëdëshirë përjashtimin e tij nga qeverisja e vendit ku jeton. Kjo bëhet përmes imponimit me dhunë.

Decentralizimi do të rishikohet pas dy-tre vjetëve

Njëra prej klauzolave të marrëveshjes për decentralizim e cila do ta përbëjë njërën prej pjesëve të marrëveshjes për statusin e Kosovës e kushtëzon rishikimin dhe rivlerësimin e projektit të decentralizimit.

Këtë rishikim Grupi Negociator e vlerëson si një të arritur të madhe, për shkak se sipas tyre përmes këtij ekziston mundësia që statusi i komunave do të mund t'u anulohet disa vendbanimeve që do ta fitojnë atë përmes negociatave të tashme. Kjo është farsë. Njëri prej kritereve bazë të përcaktimit të komunave përmes procesit të dëmshëm të decetralizimit është numri i banorëve.

Palët në negociata janë marrë vesh që numri minimal i banorëve që një vendbanim duhet ta ketë që të bëhet komunë është 5000.

Komunat e reja me shumicë serbe, të cilat janë planifikuar të krijohen, e përmbushin këtë kriter. Kriteret tjera janë krysisht aspekte të funksionimit normal të komunave të reja, si dhe aftësia e tyre financiare dhe ekonomike për t'u vetëmbajtur. Për këto kritere, kur është fjala për komunat me shumicë serbe, do të përkujdeset Serbia, e cila do të ketë të drejtë që t'i mbajë ato si financiarisht, ashtu edhe me kuadro. Pra, kur të vjen koha e rishikimit të funksionalitetit të komunave të reja serbe brenda Kosovës, ato sigurisht se do të paraqiten plotësisht funksionale.

Nëse ato i kanë plotësuar kriteret para se të formohen si të tilla, si mund të ndodh që ato të mos jenë të tilla pas dy viteve, kur në to është investuar dhe kur në to janë vendosur familje të reja serbe përmes procesit të rikolonizimit të Kosovës (apo 'kthimi i qëndrueshëm', siç parapëlqehet të quhet).

Por rishikimi është lënë si mundësi për një qëllim tjetër. Serbia përmes këtij rishikimi e ka lënë derën hapur që pas dy viteve ta rritë numrin e komunave me shumicë serbe brenda territorit të Kosovës, dhe kështu ta rrisë pjesën e Kosovës të cilën do ta ketë nën kontroll të drejtpërdrejtë.

Në një debat Lutfi Haziri e pat pranuar se kërkesë e Serbisë ka qenë që hapësira përreth monumentit në Gazimestan (në veriperëdim të Prishtinës ku Milosheviqi e pat mbajtur fjalimin famkeq luftënxitës) ta fitojë statusin e komunës. Kjo është tash për tash e pamundur për shkak se aty nuk banon njeri.

Mirëpo këtij monumenti i është dhënë statusi eksterritorial, apo zona e veçantë e mbrojtjes. Nuk kërkohet shumë mprehtësi të kuptohet se Serbia këtë zonë planifikon ta popullojë me serbë, në mënyrë që ky vend t'i plotësojë kriteret për komunë.

Pastaj, duke e rishikuar decentralizimin Gazimestani e fiton statusin e komunës, kështu që kërkesa fillestare e Serbisë plotësohet. Fillimisht Serbia i ka pasur nën kontroll të drejtpërdrejtë 5 komuna në Kosovë. Negociatat për decentralizimin do ta ngrisin këtë numër në 14. Rishikimi në 18, apo 20... kushedi.

Ju po na e sjellni luftën

A ka mundësi të ndodh edhe një luftë në Kosovë?

Sigurisht që po. Kosova juridikisht vazhdon të jetë pjesë e Serbisë. Populli i Kosovës vazhdon të jetë këmbëgulës në përcaktimin e tij për liri dhe shkëputje nga Serbia.

Në anën tjetër Serbia vazhdon të jetë këmbëngulëse në synimet e veta hegjemoniste dhe kolonialiste ndaj Kosovës. Kjo është situatë lufte.

Në situatë lufte palët në konflikt synojnë vetëm një gjë – përmirësimin e pozitës së vet strategjike që kështu ta kenë fitoren të mundshme dhe më të lehtë. Prandaj Serbia ka insistuar që në negociatat për Kosovën çështje prioritare të jenë decentralizimi dhe zonat '‘eksterritoriale’' përreth kishave dhe manastireve ortodokse në Kosovë.

Për shkak se përmes komunave të reja në Kosovë dhe zonave të lartpërmendura Serbia e forcon dhe përmirëson praninë e vet brenda Kosovës.

Një insistim i veçantë i Serbisë ka qenë që përmes këtyre proceseve t'i marrë majat e larta të maleve në Kosovë, që t'i ketë ato nën kontroll për t'i përdorur për çështje ushtarake. Përmes pikave malore kontrollohet lehtë lugina.

Sarajeva është bombarduar për 3 vite me radhë prej maleve përreth qytetit, gjë që i ka shkaktuar humbje të mëdha boshnjakëve si në në njerëz, ashtu edhe në të mira materiale. Në rajonin e Anamoravës decentralizimi ia jep Serbisë të gjitha pikat me lartësi më të madhe mbidetare.

Në pjesën veriperëndimore të Kosovës decentralizimi i kombinuar me 'eksterritorialitetin' ia falin Serbisë malin Mokna prej nga është bombarduar Drenica gjatë luftës së fundviteve të nëntëdhjeta.

Me ta përmirësuar pozitën e vet strategjike brenda Kosovës, Serbisë do t'i konvenojë ta nxisë një luftë të re - për shkak se paraprakisht po sigurohet se do ta fitojë atë. Çka do ta pengonte këtë luftë? Paqartësia e rezultatit të saj.

E kjo paqartësi mund të arrihet vetëm me forcimin dhe faktorizimin e shqiptarëve të Kosovës. Prandaj Lëvizja VETËVENDOSJE! vepron për t'i organizuar masat popullore për ndaljen e procesit ekzistues politik në Kosovë dhe kthimin e tij kah vullneti dhe interesi i popullit të Kosovës.

Kështu do ta ndalnim zgjerimin e Serbisë brenda Kosovës dhe do t'ia pamundësonim asaj forcimin e pozitës strategjike në vendin tonë. Ndalja e këtij procesi nënkupton parandalimin e luftës, meqenëse ky proces po e trason rrugën për ndarjen e Kosovës dhe fillimin e një lufte të re.

Vetë ne e kemi thirrur UNMIK-un

Marrëveshja e Rambujesë ka qenë qenë esencialisht e pranueshme për Serbinë për shkak se ajo ia ruante sovranitetin dhe integritetin territorial Jugosllavisë së atëhershme në Kosovë. Megjithatë atëbotë Milosheviqi e refuzoi atë.

Dhe atë për tri arsye. Njëra prej arsyeve ishte edhe çështja e misionit administrues në Kosovë. Marrëveshja e Rambujesë parashihte një mision të udhëhequr nga shtetet e NATO-s. Serbia kërkonte që ky mision të jetë i udhëhequr nga Kombet e Bashkuara.

NATO-ja e bombardoi Jugosllavinë e atëhershme për 78 ditë. Pas 78 ditëve erdhi Rezoluta 1244 e cila, duke e marrur parasysh tërësisht marrëveshjen e Rambujesë, vazhdoi ta ruajë Kosovën nën Serbi, por edhe e themeloi misionin që do ta administronte Kosovën përkohësisht. Ky institucion i përkohshëm është në Kosovë tash e shtatë vite. Dhe nuk e ka ndërmend të shkojë. UNMIK-u është kërkesë e Milosheviqit. Ai e detyroi bashkësinë ndërkombëtare t'ia përfillë kërkesat e veta përmes luftës që zhvilloi me ta.

Jugosllavia e atëhershme, por edhe Serbia sot, është më e fuqishme në Kombet e Bashkuara se sa që do të mund të ishte në NATO, për shkak se aty, në Këshillin e Sigurimit, anëtare të përhershme janë Rusia dhe Kina - aleate të Serbisë, si gjatë bombardimeve, ashtu edhe sot.

Pushteti i tyre natyrisht se ka ndikuar edhe në vendet tjera, por mbi të gjitha në tekstin e Rezolutës dhe në politikën e UNMIK-ut. Prej se është instaluar këtu UNMIK-u nuk ka bërë gjë përveç që ka siguruar një zbatim të mirëfilltë të Rezolutës 1244, që nënkupton zbatim të mirëfilltë të sovranitetit nominal të Serbisë në Kosovë.

E sovraniteti i Serbisë në Kosovë nuk është kërkesë e popullit të Kosovë, por pikërisht e kundërta - liri të pakusht nga Serbia, dhe të gjitha institucionet ndërkombëtare që kanë për qëllim ta cenojnë sovranitetin e popullit të Kosovës në tërë territorin e vendit. Marrëveshja e Rambujesë është pranuar nga disa shqiptarë, por aty nuk flitet për UNMIK-un fare.

Për Rezolutën 1244 nuk është pyetur asnjë shqiptarë i Kosovës (pak a shumë për shkak se tashmë ishte pranuar Marrëveshja e Rambujesë nga një grup i vogël kinsepërfaqësuesish).

Dhe është pikërisht Rezoluta ajo që implementohet në Kosovë, për shkak se vetëm atë e ka pranuar Serbia. Si UNMIK-u ashtu edhe KFOR-i janë këtu në marrëveshje më Serbinë (KFOR-i me Marrëveshjen e Kumanovës), kështu që në njëfarë mënyre jo të drejtpërdrejtë, këto dy organizma janë në Kosovë për shkak se janë ftuar nga Serbia.

Populli i Kosovës në vitin 1999 kërkonte lirinë, ashtu si edhe sot. Në vitin 1999 të katandisur deri në mosqenie, populli i Kosovës kërkonte ndaljen e represionit shtetëror të Serbisë që e shkaktonte këtë katandisje.

Por kjo kërkesë nuk duhet keqkuptuar si kërkesë për një robëri të re. Në thelb kjo kërkesë ishte kërkesë për liri, të plotë dhe të pakushte, në mënyrë që ky popull të sigurohet se një katandisje e tillë të mos ndodhte kurrë më. Ajo nuk ishte thirrje e UNMIK-ut e as thirrje e Serbisë në Kosovë.

Ajo ishte thirrje për largim të menjëhershëm të të gjitha atyre organizmave që do t'ia cenonin të drejtat këtij populli. Ajo ishte dhe mbetet kërkesë për vetëvendosje.

Serbët nuk kthehen më në Kosovë

Pjesa më e madhe e serbëve të larguar nga Kosova e kanë bërë atë së bashku më forcat e armatosura ushtarako-policore të Serbisë nga Kosova. Gjatë këtyre viteve ata kanë jetuar gjithandej nëpër Serbi, në kushte shumë më të këqija jetese krahasuar më serbët e mbetur në Kosovë apo me ata që kanë jetuar përherë në në Serbi.

Serbët e Kosovës refugjatë në Serbi janë trajtuar nga pushteti atje njëlloj sikur refugjatët nga Bosnja dhe Kroacia. Këtë pushteti në Beograd e ka bërë me qëllim të kthimit të tyre në Kosovë kur asaj t'i duket momenti politikisht i volitshëm.

Ky moment është tash. Serbia ka zhvilluar planin për kthimin e serbëve në Kosovë. Ky plan është pranuar tërësisht nga instancat e pushtetit këtu (IPVQ-ve, pra, UNMIK-ut), dhe është shndërruar në standardin e IV për Kosovën, atë për ‘kthimin e qëndrueshëm’.

Ky plan ka për qëllim t'i shërbejë procesit të decentralizimit, pra që t'u jep kuptim demografik kërkesave të Serbisë për komuna të reja serbe brenda Kosovës. Prandaj kthimi i serbëve është përqendruar kryesisht në pjesën veriperëndimore të Kosovës, aty ku Serbia ka për qëllim të krijojë 4 komuna të reja me shumicë serbe (Bajë, Osojan, Binçë dhe Gorazhdec) për ta zgjeruar pjesën veriore të Kosovës të cilën e ka nën kontroll, por edhe në pjesën qendrore për ta bërë ndërlidhjen e enklavave ekzistuese të cilat i ka fituar si komuna me ofertën e negociatorëve nga Kosova.

Ismet Beqiri, kryetar i Kuvendit Komunal të Prishtinës, 54 ari tokë pronë publike ia ka dhënë Graçanicës, për të ndërtuar aty banesa kolektive për kthimin e serbëve.

Serbia e ka ndarë kthimin e serbëve në 3 lloje: kthimi individual - 2000 familje individuale planifikohen të kthehen kryesisht aty ku ata tashmë janë shumicë, për ta ritheksuar këtë shumicë; kthimin e organizuar – 6500 familje serbe planifikohen të kthehen në mënyrë të organizuar në ato vendbanime ku ata do të bëheshin shumicë me këtë kthim; dhe, kthimin e planifikuar - kthim ky i organizuar që planifikohet të ndodh në të ardhmen e afërt.

Pjesa dërrmuese e serbëve të Kosovës janë kolonizatorë të cilët janë vendosur në Kosovë përgjatë okupimit të vendit nga Serbia. E kolonizatorët përherë kthehen. Përderisa nuk dekolonizohet vendi.

Në vitin 1999 është kryer puna me Serbinë

Më 12 qershor të vitit 1999 forcat ndërkombëtare kanë hyrë në Kosovë. Por Kosova ka mbetur nën sovranitetin e Serbisë. Këtë sovranitet dhe integritetin territorial të Jugosllavisë së atëhershme ia ruan Rezoluta 1244 e cila bazohet në Marrëveshjen e Rambujesë.

Pas shpërbërjes së pjesës së mbetur të Jugosllavisë, Serbia është bërë trashëgimtare e dokumenteve ndërkombëtare që kanë të bëjnë me Kosovën, pra edhe e Rezolutës 1244.

Po të ishte kryer puna me Serbinë në vitin 1999, atëherë nuk do të kishte pasur nevojë për negociata me Serbinë, negociata këto që filluan në vitin 2006, dhe gjatë të cilave as që u përmend fare shkëputja e Kosovës nga Serbia, por vetëm ndarja territoriale dhe institucionale e Kosovës, si dhe uzurpimi i trashëgimisë kulturore të Kosovës.

Nëse Serbia nuk ka pasur kurrëfarë peshe politike në Kosovë ç‘prej vitit 1999, atëherë si u bë që pjesa veriore e Kosovës mbeti nën kontroll të Serbisë?

Si u bë që 2500 hektarë të tokës së Kosovës t’i jepen Maqedonisë pa pëlqimin e Kosovës? Në vitin 1999 Serbisë iu suspendua jurisdiksioni mbi Kosovë dhe asgjë tjetër.

Pra prej vitit 1999 Kosova kaloi nën qeverisje të drejtpërdrejtë të UNMIKut, i cili gradualisht e vendosi edhe strukturën ligjore mbi Kosovë për ta zëvendësuar atë të Serbisë.

Kjo nuk është punë e kryer – puna do të kryhet kur Kosova përfundimisht shkëputet nga çfarëdo lidhje juridiko-politike dhe ekonomike me Serbinë, dhe kur populli i Kosovës do të ushtrojë sovranitet të plotë mbi tërë territorin e vendit. Kjo punë nuk është kryer më 1999, e nuk po bëhet as sot me pakon e Ahtisaarit.

Kjo bëhet kur popullit i njihet e drejta për vetëvendosje.

Lëvizja VETËVENDOSJE! është kundër bashkësisë ndërkombëtare

Lëvizja VETËVENDOSJE! nuk është kundër bashkësisë ndërkombëtare. Madje bashkësia ndërkombëtare as që ekziston si e tillë. Ekzistojnë shtetet e veçanta me interesa dhe synime vetanake.

Lëvizja VETËVENDOSJE! është kundër atyre shteteve që publikisht dhe në vepër ia cenojnë popullit të Kosovës të drejtën për të jetuar i lirë.

Parimet e Lëvizjes VETËVENDOSJE! janë parimet etike të politikës ndërkombëtare – parimi universal i vetëvendosjes dhe respektimi i tij si garantues i vetëm i paqes dhe miqësisë mes shteteve.

Ne jemi kundër UNMIK-ut për shkak se e synojmë një Kosovë që qeveriset nga populli e jo nga institucione të cilat janë si rrjedhojë koncesionesh që i janë bërë Serbisë.

Ne nuk jemi kundër pranisë së organizatave ndërkombëtare në Kosovë. Por ajo prani duhet të jetë në marrëveshje me institucionet e Kosovës të ndërtuara në bazë të vullnetit politik të popullit të Kosovës, dhe kjo prani duhet të jetë në rolin e këshilldhënësit e jo sunduesit.

Ne e pranojmë edhe NATO-n në Kosovë. Por kjo prani duhet të jetë prapë në marrëveshje me Kosovën, e jo me Serbinë.

NATO-ja aktualisht qëndron në Kosovë në bazë të marrëveshjes që e ka me Serbinë. Ne e duam Kosovën të jetë pjesë e zhvillimeve ndërkombëtare, ai anëtare e barabartë e OKB-së. Aktualisht UNMIK është këtu që Kosova të mos jetë në OKB.

Nesër misioni i ri civil ndërkombëtar do të jetë këtu që Kosova të mos jetë atje. Këtë prani e kundërshtojmë. Kjo duhet të ndërrohet rrënjësisht.

Le të na pranojnë SHBA-të dhe kryhet puna

Kohëve të fundit është përfolur shumë për përkrahjen që ShBA-të po i ofrojnë Kosovës. Nga deklarimet e Grupit të Unitetit dhe nga disa raportime të mediave fitohet përshtypja se ShBA-të nuk merren me asgjë tjetër përveç me Kosovën. Kjo nuk është aspak e vërtetë.

Kosova është duke u diskutuar mes shteteve më të fuqishme botërore. Por Kosova, si të thuash, është njëra ndër temat, në mesin e çështjeve që konsiderohen shumë më prioritare për shtetet e fuqishme.

Aty është Irani, mbrojtja raketore që ShBA-të dëshirojnë ta instalojnë në Evropën Lindore, Iraku etj. Kryetari i ShBA-ve në Tiranë tha se Kosova do të jetë e pavarur. Por në fillim të fjalës së tij për Kosovën ai deklaroi edhe se është përkrahës i fuqishëm i pakos së Ahtisaarit.

Administrata amerikane disa herë është deklaruar se do e përkrah edhe një zgjidhje të njëanshme për Kosovën (gjë e cila është kundërshtuar nga anëtarët e Grupit të Unitetit). Por e njëjta administratë përherë është zbrapsur nga kundërshtimet e evropianëve.

ShBA-të nuk do e njohin Kosovën të vetme po qe se BE nuk do ta bëjë një gjë të tillë. E BE-ja është duke ngurruar ta bëjë një gjë të tillë për shkak se frikohet nga humbja e unitetit të brendshëm. Ky rrezik vjen si pasojë e pozicioneve të ndryshme që kanë vendet e BE-së karshi çështjes së Kosovës.

Kohëve të fundit ShBA-të nuk janë duke zhvilluar negociata për Kosovën me Rusinë por me BE-në. Javën e kaluar në Paris shtetet e Grupit të Kontaktit u takuan pa Rusinë.

Njohja vetvetiu nuk të bën shtet. Prandaj deklarimet mediale se Bush e shpalli pavarësinë e Kosovës në Tiranë janë asbolutisht të pavërteta dhe naive. Bush nuk e bëri një gjë të tillë në Tiranë.

Bush nuk mund ta bëjë një gjë të tillë askund. Pavarësia e Kosovës duhet të vijë nga populli i Kosovës.

Atëherë kur ne e shpallim dhe e mbrojmë atë pavarësi, do të jetë momenti kur ne do të jemi vërtetë të pavarur. Ishte deklarimi i popullit të Malit të Zi tash së fundi ai që e bëri Malin e Zi shtet të pavarur. Ishte forca në terren që e mbrojti atë deklarim. Për shkak se shteti realizohet njëherë. Njohja vjen më pas.

Serbia nuk hyn më në Kosovë

Të thuash se Serbia nuk hyn më në Kosovë nënkupton se enklavat serbe nuk janë në Kosovë. Për shkak seSerbia është në to. Pra, Serbia është në Kosovë. adje në aspektin juridik, Serbia vazhdon ta mbajë tërë Kosovën nën sovranitetin e vet (Rezoluta 1244, Kushtetuta e Serbisë, etj.)

Serbia nuk ka nevojë të kthehet në Kosovë. Çështja është se ajo duhet të shporret nga këtu. Sa më herët, aq më mirë. Në vitin 1999 forcat serbe janë larguar nga Kosova. Atëbotë Kosova ka qenë politikisht më së largu Serbisë. Pastaj pasojnë vitet kur Serbia gradualisht kthehej në politikën e Kosovës.

Këtë e bëri kryesisht përmes instrumentalizimit të serbëve të Kosovës, por edhe përmes shantazhimit të UNMIK-ut, i cili, përherë i pavullnetshëm dhe i dobët të ballafaqohej me Beogradin, ia hapte dyert atij që të futet sa më shumë dhe sa më thellë në punët e brendshme të Kosovës.

Marrëveshja Haekkerup–Çoviq ishte ky çelës që e hapi portën. Kjo marrëveshje kinse për përmirësimin e kushteve të jetesës dhe të sigurisë për serbët e Kosovës, në të vërtetë rilegalizoi përzierjen e drejtpërdrejtë të Beogradit në çështjet e Kosovës.

Me këtë marrëveshje, gjithnjë përmes serbëve lokal, Beogradi fitoi të drejtën të merret me kushtëzimin e vendimeve, madje edhe mikropolitike për Kosovën. Me këtë marrëveshje Çoviqi fitoi më shumë peshë politike në Kosovë se sa krejt krerët e IPVQ-ve së bashku.

Pakoja e Ahtisaarit është çelësi i dytë. Ajo ia hap dyert Serbisë përmes proceseve të decentralizimit dhe ‘eksterritorialitetit’.

Në një emision të shfaqur javën e kaluar në RTK, Sanda Rashkoviq-Iviq, ish udhëheqësja e Qendrës Koordinuese të Serbisë për Kosovën, deklaroi se përmes marrëveshjeve për arsim të decentralizuar dhe shëndetësi po ashtu të decentralizuar “Serbia hyri në Kosovë pa e shkrepur asnjë plumb dhe pa e dhënë asnjë ushtar”.

Kronolgjia e ngjarjeve ka rrjedhur kështu: Marrëveshja e Rambujesë e konfirmoi mosdaljen e Kosovës nga Serbia (që nënkupton mos daljen e Serbisë nga Kosova), por me përjashtim të përkohshëm të një pjese të pranisë militare të Serbisë në Kosovë.

Pastaj Rezoluta 1244 e rikonfirmon pranimin ndërkombëtar të kësaj mosdaljeje, njëkohësisht duke i përjashtuar forcat serbe nga këtu. Marrëveshja Haekkerup–Çoviq ia dorëzon nën menaxhim të drejtpërdrejtë Serbisë të gjitha çështjet që kanë të bëjnë me një pjesë të qytetarëve të Kosovës, e që nënkupton menaxhim të punëve që do të duhej të bëheshin nga administrata e Kosovës.

Pakoja e Ahtisaarit ia jep Serbisë nën kontroll të drejtpërdrejtë 1/3 e territorit të Kosovës, ia fal Serbisë tërë trashëgiminë kulturore dhe historike të popullit të Kosovës, si dhe ia hap Serbisë dyert e ndikimit të drejtpërdrejtë në politikën e Kosovës përmes mekanizimit të shumicës së dyfishtë.

Këto nuk bëhen që Serbia të dal nga Kosova, por që Kosova të mos mund të dal nga Serbia.

Nuk e meritojmë pavarësinë. E dëshmuam se s’dimë të qeverisim. S’jemi të gatshëm.

Shqiptarët në Kosovë nuk kanë qeverisur asnjëherë me vendin. Prandaj, nuk kemi pasur mundësi të dëshmohemi nëse dimë ta bëjmë një gjë të tillë apo jo. Deri më 1912 Kosova është qeverisur nga strukturat e pushtetit të Perandorisë Otomane.

Ç‘prej atëherë e deri më 1999 pushteti këtu ka qenë në duart e Serbisë dhe Jugosllavisë. Që nga viti 1999 pushtet këtu është UNMIK-u.

Përgjatë kësaj kohe të robërisë së Kosovës, kemi pasur ‘institucione’ dhe ‘udhëheqës’ kinse vendor. Por të gjithë këta i kanë dhënë llogari shefave të tyre në Stamboll, Beograd dhe tash përmes UNMIK-ut në New York.

Asnjëherë popullit të Kosovës, për shkak se ne kurrë nuk kemi qenë, ashtu siç nuk jemi as sot, sovran në vendin tonë. Kështu që të thuhet se nuk ditëm të qeverisim dhe se nuk jemi të gatshëm për një gjë të tillë është jo vetëm dashakeqësi, por edhe gabim.

Dashakeqësi, për shkak se një thënie e tillë paraqet kulminacionin e cinizmit kolonial kundër popujve. Është e tmerrshme ta përbrendësosh epitetin dashakeq të pushtuesit kundër popullit tënd, kundër teje. Serbia deklaron se ne jemi të egër dhe të paaftë të qeverisim.

Të thuash se e dëshmuam se nuk ditëm nënkupton të pajtohesh me Serbinë. E është gabim të pajtohesh me armikun atëherë kur je më se i sigurtë se ai punon ditë e natë për të robëruar ty dhe për të ta shkatërruar jetën.

Për shkak se armiku këtë e synon përherë. Fajtorë nuk është vetëm robëruesi i drejtpërdrejtë por edhe ata që pajtohen me të për sa i përket robërisë tënde. Gabim është të mendosh se nuk dimë të qeverisim pa e provuar këtë kurrnjëherë.

Kosova është në gjendjen aktuale pikërisht pse nuk kemi qeverisur ne, por të tjerët. Dështimet në Kosovë janë dështime të tyre, jo tonat. Prandaj, ata nuk dijnë të qeverisin e jo ne. Ata nuk janë dëshmuar të gatshëm e jo ne.

Por edhe sikur ta kishim dëshmuar se nuk dimë të qeverisim, prapë liria do të na takonte. Për shkak se liria në botën moderne nuk është meritokratike. Ajo është e drejtë që i takon secilit njeri me vetë ekzistencën e tij.

Madje, ajo është parakusht i po kësaj ekzistence. Njeriu nuk mund të ekzistojë pa lirinë e tij, duke qenë se është mu kjo liri ajo që ia garanton njeriut hapësirën për ta krijuar veten. E njëjta vlen edhe për popujt.

Përderisa hapësira për ta krijuar vetveten është liria, forca shtytëse e këtij krijimi është vullneti. Këto dy koncepte realisht janë të pandashme për shkak të bashkëveprimit dhe varësisë reciproke që e kanë. Kufizimi i njërës nënkupton automatikisht kufizim të tjetrës. Liria nuk mund të jetë liri kur vullneti kufizohet.

Dhe anasjelltas vullneti shndërrohet në ëndërr, apo dëshirë, atëherë kur kufizohet liria. Populli i Kosovës nuk është i lirë për shkak se nuk i njihet vullneti politik. Pra ai nuk lihet të rrjedh lirshëm për shkak se kufizohet. Ky kufizim është aktualisht UNMIKu, siç ka qenë pushteti i Serbisë, apo ai i Jugosllavisë më herët. Janë këta që nuk na lanë të krijohemi ashtu siç dëshirojmë.

Dhe nuk është e rastësishme që janë po këto pushtete ato që përherë na kanë kërkuar, dhe na kërkojnë t’u dëshmohemi. Për shkak se e dinë se në kushtet e krijuara nga ata, ne kurrë nuk do të mund të dëshmohemi.

Pse t’i dëshmohemi dikujt që po e mbanë peng lirinë që na takon?

Kush u jep këtyre të drejtë të na robërojnë?

Kush i jep të drejtë misionit të ardhshëm ndërkombëtar të na nënshtrojë?

Ky vend është i yni, prandaj duhet të qeveriset nga ne. Vetëm këtë formë të qeverisjes nuk e kemi provuar. E kur ta provojmë do të mund t’i dëshmohemi vetes. Vetëm atëherë do t’i dëshmohemi vetes, dhe gjeneratave që do të vijnë pas nesh.

Pasi që të bëhemi të pavarur, ua marrim serbëve këto komunat e decentralizimit.

Komunat, pasi që të jenë krijuar njëherë kurrë nuk do të ndryshohen. Ligji për komunat dhe ai për kufijtë e tyre janë kategorizuar nga Ahtisaari si ligje të rëndësisë jetike për pakicat në Kosovë.

Si të tilla, për t’u ndryshuar, këto ligje kërkojnë të marrim miratimin e shumicës së deputetëve të kuvendit të Kosovës si dhe shumicën e deputetëve të vendeve të rezervuara (10 për serbët dhe 10 për të tjerët). Ndryshimi i numrit të komunave varet nga vullneti i serbëve, që do të thotë Serbisë.

A do ta pranonte Serbia t’i merren komunat që po i jipen brenda territorit të Kosovës? Natyrisht se jo.

Serbia ka luftuar me vendosmëri gjatë negociatave në Vjenë për këto komuna. Këtë nuk e ka bërë për të hequr dorë më pas nga to. Këtë e ka bërë pikërisht për të hyrë brenda territorit të Kosovës dhe ta mbajë peng Kosovën dhe neve shqiptarëve këtu, si dhe për të na shkëputur vazhdimësinë territoriale të shqiptarëve brenda Kosovës dhe atë me Luginën e Preshevës.

Krijimi i komunave serbe në Kosovë ka rëndësi strategjike dhe ekonomike për Serbinë. Strategjike për shkak se përveç territorit me to Serbia i merr edhe pikat e larta kodrinore të Kosovës. Ekonomike për shkak se me territorin e komunave Serbia i merr edhe pasuritë nëntokësore edhe ujore të Kosovës të cilat gjendet në pjesën veriore dhe lindore të vendit tonë. Sa kohë që Serbia pyetet për këto komuna, ato kurrë nuk do të mund t’i zhbëjmë.

E pakoja e Ahtisaarit ia garanton Serbisë se do të pyetet për këto komuna sa kohë që kjo pako është në fuqi. Madje jo vetëm për ato të krijuarat por edhe për ato që do të krijohen në të ardhmen. Sipas pakos së Ahtisaarit procesi i krijimit të komunave të reja brenda territorit të Kosovës do të jetë proces i pafund. Krejt çka do t’i nevojitet Serbisë është që ta plotësojë kriterin e numrit të banorëve në një vendbanim të caktuar (5000 sosh) dhe të sigurohet se 75% të tyre janë serb, dhe ai vendbanim do të shndërrohet në komunë.

Kjo nënkupton se e tërë Kosova është e rrezikuar nga ky kancer gabimisht i quajtur decentralizim. Për shkak se serbët e kanë të drejtën të kthehen kudo që dëshirojnë ata në Kosovë e jo aty ku kanë jetuar. Kështu që në vend që të zhduken enklavat serbe të cilat gjenden nën kontroll të drejtpërdrejt të Beogradit, e tërë Kosova po shndërrohet në një ’enklavë’ potenciale të Serbisë.

E tërë kjo përmes negociatave në Vjenë dhe pakos së Ahtisaarit. Jo që nuk do të mund t’ua marrim serbëve këto komuna, por rrezikojmë që Serbia të na e rimerr tërë Kosovën. Kjo nuk është pavarësi, por varësi e një forme tjetër, gjithnjë e dëmshme dhe e rrezikshme.